Реакцијата на постарото дете кога ќе се соочи со информацијата дека ќе добие братче или сестричка или, пак,кога ќе се сретне со новороденчето, зависи од неговата возраст и степенот на развој. 

Постарите деца, вообичаено, се нетрпеливи да го запознаат, додека, пак, помалите деца се збунети или вознемирени. Затоа, треба да бидете подготвени да му помогнете на постарото дете во адаптацијата.

 
Пожелно е постарото дете да дознае за радосната вест пред да почнете да ја споделувате со роднините и со пријателите и пред да бидат видливи промените на вашето тело. Вака, директно ќе ја согледате реакцијата на детето и начинот на кој ќе ја прифати новата ситуација. Воедно, директно ќе го доживее вашето чувство на радост и среќа. 


Дете помеѓу 1 и 3 години

Најверојатно нема да разбере што значи да добие братче или сестричка, сè додека бебето не го донесете во домот. Но, секако е добро да продолжите да му зборувате за тоа, и да одговорите на сите негови прашања поврзани со бебето, ако ги има. Можеби е подобро да му објасните и да му покажете преку слики од книги за бебиња и семејство, или преку неговите бебешки слики. Не е на одмет и да поминете време со пријатели или со роднини кои имаат мало бебе кое ќе можете да го земете в раце, за да може вашето дете да се навикне на идејата дека неговите родители може да чуваат и друго дете, а, сепак, да го сакаат и него.
Постарото дете, најверојатно, ќе биде заинтересирано за работите на бебето. Па, така, можете да го вклучите во отпакување на подароците за бебето и да го оставите да си поигра со нив. Можеби ќе сака и да ги задржи како свои, што не е нешто на кое треба да се спротивставите, бидејќи бебето и онака долго време нема да знае што е негово, а што не е.

Доколку треба да го преместите во друго креветче или во друга соба, тоа е најдобро да го направите што порано, за да не се почувствува избркан од новороденчето. Најверојатно и нема да има други работи за кои ќе побарате од него да ги дели, бидејќи споделувањето и не им е најсилна страна.
Како што напредува бременоста, имате помалку енергија и сèповеќе се фокусирате на породувањето, така вашето постаро дете може да има сèповеќе барања, да развие некои нови стравови, па дури и да застане или да го уназади развојот. Затоа, во овој период не правете големи промени во неговиот живот, како, на пример, одење во градинка или промена на градинката, не инсистирајте да се откаже од цуцлата ако сèуште ја користи или да се откаже од пелените.
Најдобро што можете да направите е да најдете помош, односно личност што ќе се грижи за него за време на породувањето и кратко потоа, но и да ви помогне со грижата околу бебето, за да можете да поминувате секојдневно време заедно насамо со постарото дете.
 




Дете помеѓу 3 и 5 години
Детето на оваа возраст може да се почувствува запоставено затоа што го дели вашето внимание со новиот член. Пробајте да му објасните така што ќе го вклучите во активностите околу подготовките за новиот член. Одбирајте алишта или мебел за собата заедно. Читајте му за бебиња, браќа и сестри. Гледајте слики од негова помала возраст и раскажете му приказна за неговото раѓање, објаснете му колку бевте возбудени за неговото доаѓање на свет. Така, ќе му ставите до знаење дека некогаш и тој или таа била бебе кое го добивало целото ваше внимание. Бидејќи децата најмногу учат преку игра, подарете му кукла бебе или полнета играчка за која треба да се грижи, и замолете го, доколку сака, да одбере една играчка од своите и да му ја подари на бебето. Обидете се да ја задржите рутината, да не правите поголеми промени во секојдневието на постарото дете во периодот пред породувањето и кратко потоа, додека трае привикнувањето на новиот член.
 








 Дете постаро од 5 години

 Вообичаено, се појавува љубомора затоа што целото внимание е насочено кон бебето, а постарото дете е веќе посебна личност, доволно самостојна и способна за само да јаде, да игра, да ги извршува физиолошките потреби, да оди во училиште, поради што може да се случи родителите многу малку  време да поминуваат со него. Разговарајте со постарото дете за потребите на бебето, објаснете му кои предности ги има затоа што е постаро дете (на пример, може да оди во кревет подоцна) или побарајте да ви помага во грижата околу бебето. Прашајте го што знае за бебиња и што мисли како ќе биде да се има бебе дома. Децата се деца, и иако се постари и изгледа како навидум да ја разбираат и да ја прифаќаат новата ситуација, сепак, не е на одмет да седнете со постарото дете и да се присетите на неговите бебешки денови и да му покажете дека и за него и со него сте го поминале ова, и дека сте биле подеднакво возбудени. Всушност, проблемите настануваат доколку детето се почувствува заменето, односно доколку му се одземе местото во домот и играчките, за да му се дадат на новото бебе. Многу често децата се возбудени и заинтересирани за новото бебе и повеќе збунети од тоа како нивните родители несвесно се смениле. И потрудете се за новото бебе да користите термини како „твоето помало братче“ или „сестричка“ наместо „моето“ или „новото бебе“, за да може и постарото дете да се чувствува како дел од новата ситуација.
 
 
Задолжително време и за постарото дете!


 Без разлика на возраста на детето и вашите обврски околу бебето, мора да најдете време за квалитетно дружење со постарото дете. Прошетајте се сами или однесете го на неговото специјално место (игралиште) или играјте ја неговата омилена игра.  Секогаш постои можност постарото дете да покаже негативно однесување или уназадување во развојот со цел да добие ваше поголемо внимание. Доколку е помало и, на пример, се случат незгоди при одењето во тоалет (се измочка во сон), не казнувајте го, туку објаснете му дека тоа не е правилниот  начин и дајте му љубов и поддршка за во иднина. Ако се работи за поголемо дете, прво пробајте да го игнорирате лошото однесување, можеби ќе предизвика да се однесува подобро за да го добие вашето внимание. Во секој случај, зборувајте со детето, прашајте го како се чувствува како постар брат или сестра, и слушајте.
 

Доколку постарото дете не покаже заинтересираност за бебето, не грижете се. На некои деца им е потребно повеќе време за привикнување на новата улога во семејството.
 
Не оставајте го новороденчето само со постарото дете, доколку тоа има помалку од 12 години. 
 
Како да сте сигурни дека домашната ви е добро завршена
 
Ќе знаете дека подготовката ви е добро завршена доколку постарото дете, новиот член го прифати на соодветен начин. Ова значи дека реакциите и манифестацијата на љубомора ќе се појават, но во рамки на очекуваното. Детето нема да покажува форми на агресија или невообичаено однесување, и со текот на времето со повеќе емоции и чувства ќе го прифати братчето или сестричката. 
 
 
 
 

Здравјето започнува од устата, па оттука, одржувањето на здравјето на усната шуплина и денталното здравје се од особена важност.

Стекнувањето, пак, на навиките на одржување правилна хигиена е особено значаен процес на кој, како родители, треба да му обрнеме посебно внимание.

Кога и како да се започне со одржување на хигиената на забите и устата?
Со одржување на хигиената може да се почне пред никнување или со никнување на првото млечно запче. Така што, гингивата во устата на бебето се брише со влажна газичка. Со неа може да се продолжи и кога ќе никнат првите заби. Забите треба да се пребришат и наутро и навечер и по некој пообилен оброк. Исто така, може да се користат и гумени или силиконски напрстоци кои ги има во аптеките. Но и обичната газа ја има истата функција. Ваквиот начин на хигиена може да се користи до две години.


  
Кога да се започне со четка?
Четката за заби се воведува полека. Најпрво, детето си игра со неа, а подоцна се почнува со четкање на забите. Четката треба да биде мека и со помала глава. Не треба да се користи паста, бидејќи децата не знаат да плукаат, па ќе ја голтаат.
 
Над две години, количеството паста ставена на четката за заби треба да биде колку зрно грашок и ништо повеќе. Тоа е доволно количество да ги измие добро забите.

Пастите за заби содржат средства за чистење, детергенти, средства за влажнење, боја, арома, флуориди и средства за врзување. Флуоридите спречуваат појава на кариес.

Денес, сите пасти содржат флуориди, иако се во минимални концентрации.
Во поново време, на пазарот се појавуваат органски пасти кои се на природна база и не содржат флуориди.
 

До третата година, миењето на забите најдобро е да го прави родителот, а потоа, до поаѓање на училиште и понатаму, миењето на забите да го изведува детето, но под мониторинг на  родителот.
 
Во исто време, треба да се воведе и користење на конец за заби. Во западноевропските земји, користењето конец има предност во однос на миењето на забите.




 







На крај, нежно се четка јазикот и се мијат устата и четката.

Родителите треба да им помагаат на децата во миењето на забите сèдодека детето не ја совлада техниката на миење.
 Се четкаат и гризните површини со движења  напред-назад.
 
 
Д-р Гордана Тодоровска
Спец. по детска и превентивна стоматологија

Родителската нега и времето поминато со децата има немерлива вредност за развојот на младата личност. Улогата на родител е една од најзначајните која човекот ја има во својот животен век. Инстинктивно, родителот најдобро се грижи за своето потомство. Оттука, дилема за тоа кое е вистинското време за градинка, е дилема која остава бессони многу родители. Сепак, на ова прашање е  многу тешко да се даде вистинскиот одговор. Некои деца се подготвени за градинка и на две, а некои не се и на пет години.

Дали моето дете е подготвено?

На детето му е потребно време за да се приспособи на престојот во градинката и да стекне доверба и сигурност во неа и во луѓето таму. Времето на приспособувањее специфично за секое дете и зависи од возраста на детето, неговиот темперамент и искуството кое го имало дотогаш (претходно одвојување, контакт со деца, претходни стресни искуства во животот).
Приспособувањетона детето во голема мера зависи и од ставовите на родителите. Децата се многу интуитивни и чувствителни и реагираат на секоја промена на вашето расположение и сигурно ќе ја препознаат вашата реакција и ќе се однесуваат соодветно на тоа. Не заборавајте дека децата ве доживуваат како супер битија кои сè знаат и можат, па поради тоа и безрезервно ви веруваат.
 
Во процесот на приспособувањена престојот во градинка,одредени деца нема да покажуваат никакви реакции на промената на средината и новата околина, додека други можеби своето незадоволство ќе го изразат со многу бурни реакции и изразени проблеми на физиолошки (пр. проблеми со храна или спиење) или емоционален план (пр.плачење, фрустрација, лутина,агресивност).Одредена група деца покажува реакции нормални и очекувани за возраста и ситуацијата во која се нашле.
 
Подготовката за одење во градинка е подеднакво важна како за родителот така и за детето
Покрај одлуката кога да се пушти детето во градинка, која треба да е цврста и сигурна, треба да се увидат и некои емоционални доживувања кои се појавуваат кај децата, и секако и кај родителите.
 
Речиси без исклучок, првите искуства и контактот со градинка е стрес и за децата и за родителите. Децата најчесто јавно и бучно сакаат да го избегнат тој стрес, додека, пак, кај родителите во најмала рака предизвикува измешани емоции на возбуда, радост, тага и страв.
 
Децата на возраст од една година најчесто при одвојување и при нова околина ќе рeагираат со неутешен плач, одбивање на контакт, ќе бидат повлечени или нема да се одвојуваат од својата цуцла лажливка, играчка или друг свој предмет. Можно е да имаат проблеми со исхраната или тешкотии со спиењето.
Некои деца ќе реагираат со регресивно однесување, односно ќе се вратат на однесувањето кое веќе го надраснале (пр. ќе се вратат на лазење, иако веќе знаат да одат).
 
Децата на возраст од година и пол до две,покрај плачењето и одбивањето на комуникација, често ќе манифестираат лутина и бурно ќе реагираат за време на разделбата со родителите.
 
Децата на возраст од три до пет годиниможеби нема толку да ги покажуваат своите емоции. Тие мирно ќе дојдат во градинката,но нема да се вклучуваат во активностите, нема да комуницираат со воспитувачите и/или децата, ниту,пак,ќе играат со нив. Можеби поголем дел од денот ќе го поминат молчејќи, во некој агол од просторијата, играјќи со некоја од своите играчки или со друг предмет, постојано прашувајќи кога ќе дојдат мама и тато.
Некои деца на оваа возраст може бурно да реагираат во односот со другите деца, воспитувачи или родители; може да ги удираат другите деца, гласно да плачат, да протестираат или грчевито да се држат до родителите. Кај некои деца,реакциите ќе се појават веднаш, додека кај други подоцна.
 

Сервисот“ на баба или градинка?
Уште едно од низата прашања без вистински одговор. Дали чувањето на детето да го доверите на баба и дедо или, сепак, во градинка? Бабите и дедовците се, секако, бесплатни, секогаш достапни, но често и во поодминати години и болежливи. Нивните лица им се познати на децата, им даваат неизмерна љубов и нежност. Меѓутоа, вратата за размазување и за создавање свет каде сèе дозволено е повеќе од отворена. Можеби за краток период ова е добро решение ако имате поставено јасни граници.

Како да му помогнете на детето да се приспособи што побрзо и полесно?

-  Пред поаѓање во градинка,зборувајте за градинката со насмевка и истакнете ги убавите страни на престојот (игра, дружење). Зборувајте му како е тоа интересно и забавно место каде ќе стекненови пријателства. Зборувајте му за активностите во кои ќе биде вклучено. Зборувајте позитивно и оптимистично, но бидете секогаш реални!

-  Доведете го детето во градинката пред да почне со приспособување, покажете му какоизгледаат градинката и дворот. Нека види како си играат таму децата и ако постои можност придружете им се.

-  Покажете му на детето дека сте горди што е доволно возрасно да може да оди во јасли иливоградинка и да биде таму без вас.

-  Одговорете на сите прашања од детето во врска со градинката.

-  Кажете му на детето кој ќе го носи и ќе го зема од градинка.


-  Поттикнете ги неговите социјални вештини–потрудете се периодот пред да тргне во градинка интензивно да биде во контакт со други дечиња приближно на негова возраст. Често посетувајте детски игралишта и надгледувајте го неговото однесување.

-  Приспособете го ритамот на животот на детето дома со ритамот во градинката (одредете време кога се јаде, спие, игра).

-  Кога детето ќе почне да оди во градинка,убаво е првите две недели да останува пократко време (првиот ден еден час, вториот ден два часа, при што распоредот на престој ќе го договорите со воспитувачките).

-  За децата од 3-5 години престојот во првите денови може да биде и подолг, но секогаш да биде во време на игра. Времето за одмор е критично,па треба да го оставите за подоцна, кога детето ќе се навикне на просторот.

-  Добро е детето во градинка да носи т.н. преоден објект – некоја драга играчка на детето или предмет кој му дава сигурност (шишенце, ќебенце, мече).

 
Што нема да помогне

-  Не покажувајте вознемиреност, страв, тага, но ни претерана радост. Објаснете му на детето дека градинката е негова работа како што и вие имате своја.
-  Не напуштајте го детето брзо и со бегање. Тоа ќе го вознемири детето.
-  Не одолговлекувајтегоразделувањето. Тоа само ќе го вознемири детето.
-  Адаптацијата не треба да се прекинува затоа што со тоа на детето му се дава порака дека ако доволно плаче и прави сцени,не мора во градинка. Од друга страна,повторната адаптација е многу потешка и трае подолго.
 
Вистинската формула како да се издржи адаптациониот период во градинка е индивидуален баланс. Трпението за да се постигне тој баланс е клучно. Имено, детето ќе се приспособува со свое темпо, кое не значи дека ќе биде праволиниско. Односно, првата недела може да биде помалку стресна за детето од втората или третата. Важно е да му го дадете просторот и времето на своето дете и да тагува и постепено да се приближува кон градинката. Но, никако да го прекине процесот. Бидете трпеливи и не споменувајте ја градинката во контекст на казна (ако си непослушен ќе одиш утре во градинка или ќе ѝкажам на учителката дека дома си непослушен).
 
Имајте доверба во системот и во воспитувачките

Многу е  важно да им се верува на негувателките и воспитувачките особено за темпото на адаптација. Градејќи го тој однос врз доверба, ќе му помогнете и на вашето дете да се опушти и да верува во новата средина.
 
За детето велиме дека е адаптирано на градинка тогаш кога своеволно заминува во неа, кога е спонтано и кога слободно си игра.
 
  
 
 
 
 

Недостатокот на интимни моменти меѓу родителите многу често е причина за нарушување на брачната хармонија. Во голема мера, ваквата состојба, првенствено, е поради „делењето“ на брачниот кревет со вашите деца. Немањето концепт или, пак, храброст да ги оставите сами во својот кревет, само ја пролонгира и ја усложнува целата ситуација.


Доколку вашето дете делумно или, пак, во текот на целата ноќ спие помеѓу вас и вашиот партнер, време е да ја преземете работата во ваши раце.

За почеток наоружајте се со оптимизам

Многу е важно да се разговара со детето и да му објасните дека веќе е време кога треба само да спие во својот кревет. Бидете оптимисти и охрабрувајте го детето за тоа. Доколку негодува, секогаш бидете смирени. Дури и кога сте на крајот од трпението, бидете одлучни и секогаш во настојувањата внесувајте доза хумор.

Направете соодветен амбиент

Приспособете ја детската соба или катчето во кое е сместен креветот соодветно за возраста и за афинитетите на детето. Изборот на формата на креветчето и неговата боја може да го олеснат процесот, па детето полесно да го прифати новото место за спиење. Ѕидовите можете да ги украсите со слики од омилените ликови, а на таванот можете да поставите ѕвездено небо на кое секој ден може да дополнувате по една звезда како награда. Омилената кадифена играчка нека биде придружникот со кој некое време вашето дете ќе го дели своето креветче.

Внимавајте на пладневното спиење

Доколку детето спие преку ден, обидете се да го контролирате времето. Најдобро е ако овој пладневен одмор завршува некаде до 14.00 часот. Ограничете го дневниот одмор на најмногу 2 часа. Доколку детето спие повеќе и подоцна во текот на пладнето,  многу потешко ќе оди вечерното заспивање, па можни се многу други изговори и барања. Создадете услови детето природно да го совлада потребата само да си легне.

Утврдете распоред и следете го

Нештата правете ги по утврден распоред. Со тек на време, тие ќе станат рутина и најава дека е време за спиење. По вечерното туширање, миењето на забите и читањето на омилените сказни, детето ќе биде подготвено да заспие. Во текот на овие активности, постојано потсетувајте го дека по нив, сам ќе оди во својот кревет. Правете го тоа на позитивен и охрабрувачки начин. Покажате му дека сте радосни и дека неговите постапки укажуваат дека тој полека станува доволно голем, па потребата да спиете заедно веќе и не е толку добра идеја.
Не прилегнувајте со него додека му читате. Можно е сонот попрво вас да ве совлада. Завршете со  читањето, кажете му дека го сакате, бакнете го и посакајте му добра ноќ. 

Што ако ве повика или ако почне да плаче?

Доколку ви изгледа исплашено, останете мирни и настојувајте да го охрабрите, но немојте да го поттикнувате таквиот страв и да останувате во собата додека да заспие. Доколку детето е премногу вознемирено, бидете тивки и седете до неговиот кревет со минимален контакт. Само колку да забележи дека сте тука или со сосема мал контакт и нежен допир по косата или раката. Избегнувајте разговор и не вадете го од креветот. Кога целосно ќе се смири, повторно посакајте му добра ноќ и излезете од собата. Кажате му дека одите да се напиете вода или во тоалет и дека ќе се вратите повторно. Сепак, одржете го ветувањето и дојдете за некоја минута. Дотогаш, веројатно детето ќе заспие. Доколку сè уште е будно, пофалете го што останало во креветот и повторно излезете. Враќајте се сè додека не заспие, но најважно е да не чекате во собата додека да заспие.

Не затворајте ја вратата

Доколку детето го напушти креветот, нежно вратете го назад. Повторувајте го ова сè додека не заспие. Ова може да се повторува некое време, па затоа имајте трпение. Не затворајте ја вратата од собата во којашто детето спие, туку само подзатворете ја. Со затворена врата детето може да се чувствува исплашено, отфрлено или, пак, казнето, а вие ќе немате контрола што прави детето.

Добро е да бидете во близина

Пожелно е по заспивањето на детето и вие да појдете на спиење. Доколку детето се буди во текот на ноќта и ве бара или, пак, само ќе се појави во вашиот кревет, нежно вратете го во неговата соба и неговиот кревет и постапете исто како при заспивањето. Немојте да попуштате и да му дозволите да заврши во вашиот кревет. Ова само ќе го забави и ќе го отежне процесот на учење. Децата коишто редовно во текот на ноќта преминуваат во креветот на родителите, го доживуваат својот кревет само како привремено место за заспивање. Ова не само што им пречи на родителите, туку му штети и на детето, бидејќи го нарушува квалитетот на неговото спиење. Детето треба да разбере дека неговото место е постојано и безбедно за спиење.

И утрата се важни

Кога ќе се разбуди детето наутро,  покажете му ја вашата радост и задоволство за тоа што само било во својот кревет. Дајте му утринска доза љубов и милување и започнете го денот во хармонија.

Целта ги оправдува средствата

Повторувајте ги постапките секојдневно по истиот распоред, како при подготовките за заспивање, така и во текот на заспивање. Не обесхрабрувајте се ако резултатите не се видливи веднаш или не се во склад со вашите очекувања. Не заборавајте дека е ова процес на учење и дека ќе трае некое време. Како и за сè друго, и за овој процес успехот е неизбежен доколку останете доследни и истрајни.
Привикнувањето на самостојно спиење е индивидуално. Кај деца на двегодишна возраст, вообичаено се доволни две до четири ноќи на привикнување и самостојно спиење. Некаде може да е потребно подолго време. Сепак, на крајот, детето ќе ги научи и ќе ги присвои новите навики на спиење.

Се поголемата експанзија и популарноста на разните видови на друштвени и социјални мрежи со себе отвара уште една мошне значајна тема. Безбедноста на децата на интернет. Навидум нужната потреба галопирачки прераснува во канал преку кој најчеста мета и жртва се токму децата.  Затоа и прашањето за нивната безбедност и заштита од ден на ден стануваат се повеќе актуелни и се теми гој го задираат скоро секој родител.

Форми на злоупотреба

Веќе е вообичаено секојдневно да  читаме за опасностите и разните ситуации на кои се изложени нашите деца користејќи го интернетот, како и за разните форми на насилство реализирано преку овој канал кое неретко завршува и со  кобни последици.
Можеби најголемото зло е вовлекување на децата во порнографски, педофилски и слични форми на сексуална злоупотреба. Но покрај овие непосредни опасности, малолетните деца се изложени на контунуирано бомбардирање и со непристојни содржини  и штетни тематики  поврзани со религија, самоубиства, наркотици, говор на омраза и сл. Сајтови со тн. корисни совети и некредибилни текстови може да бидат многу опасни бидејќи навидум не изгледаат опасни, но имаат силно влијание врз младите со последици кои се во рангот на физички и ментални нарушувања, повреди па дури и смрт.

Притаено зло

За да биде проблемот далеку посложен жртвата најчесто наседнува на пријателски страни, содржини и понуди. Неретко напаѓачите се сосема легално регистрирани организации, клубови , советувалишта , невладини или хуманитарни асоцијации. Истите за цел имаат да таргетираат соодветни групи на млади луѓе на кој им е потребна токму нивната помош. Но за жал под велото на хуанизмот се крие притаено зло чии крајни цели се користење на децата за нивни лични потреби. Паралелно на овие постојат и страни и групи со јасна криминална структура кој делуваат сосема илегално но со добро поставена мрежа и структура. На крајот тука се вбројуваат и поединци најчесто психијатриски случаи кои имаат директен пристап до жртвата. Целите на овие поединци најчесто е реализација на контакти заради сексуална злоупотреба. Заедничката карактеристика на овие “ловци”е начинот на пристап кој е полн со емоции, сочувство и разбирање на потенцијалната жртва.

Најчести облици на злоуптреба на децата е:

 
Блудничење - Статистички ова е најчеста форма на злоуотреба. Секое четврто девојче и секое шесто момче имаат доживеано некаква форма на сексуална злоупотреба. Овие напади најчесто се случуваат преку социјалните мрежи, разноразни форуми и “чат”соби преку системот на лажно претставување.
 
Кражба - во директна или индиректна форма е уште една врста на злоупотреба. Преку разни облици на нудење помош и скенирање на профилот на малолетникот  се прават обиди за извлекување на важни информации, наплата на дадените услуги или пак директна кражба на податоци од сметки и банкарски картички.
 
Сугестија- наведување на жртвата кон практицирање на одредени ритуали, техники, диети, телесни вежби и сл. Оваа форма на напад може да биде и многу опасна бидејки може да резултира со последици по телесното и ментално здравје, болести па и смртни исходи.
 
Насилство - ваквиот тип на злоупотреба опфаќа вовлекување на малолетникот во дискусии и групи кои подтикнуваат говор на омраза,  напади на приватност, ширење на насилни пораки, навредливи коментари и слични форми на злобно и недолично однесување. Тука се вклучени и форми на исмејување поврзано со статусот, физичкиот изглед и карактерот на жртвата која е цел на ваков напад.
 
Бело робје- можеби најтешката форма на злоупотреба која може да е резултат на претходна обработка или напад на жртвата со други форми како претходница, со цел истата да биде доведена пред свршен чин и крајно изманипулирана. За жал овој вид на злоупотреба е добро организиран, зема се поголем замав и е контролиран од моќни криминогени структури.

Дали е можна заштита

Заштиитата на децата подразбира психичка, физичка и морална безбедност на детето во текот на активностите кои ги изведува на интернет. Овде покрај пребарувањето, разговорите, социјаните мрежи,  се вклучени и активностите кои детето ги прави  во едукативни цели (барање на информации, зададени задачи од учииште и сл). Целта е да се заштитат децата од непримерните содржини , негативте ефекти  од користењето на интернетот како и подигање на свеста за последиците од оваа виртуална свера. Многу е важно да се осознае  кој е прагот на впуштање во дигиталниот свет за да истиот биде безбеден и без последици.

Колку родителите го познаваат интернетот

Сепак се чини дека главниот проблем не е во технологијата или начините кои ќе овозможат безбеден пристап , туку нивото на познавање на интернетот од страна на родителите, и грижата за тоа колку и како децата го поминуваат времето во текот на денот. За жал голем дел од децата  се оставени сами на себе и лично се заслужни за своето вопитување бидејќи родителите “страдаат”од недостаток на време
 

Не е интернетот тој кој ги оттуѓува или злоупотребува дeцата, туку  презафатеноста или негрижата на родителите!

Затоа најдобра заштита е времето кое ќе го посветите на вашите деца и секако лично да го разберете начинот на кој функционира интернетот. Без ваше познавање на овој свет можностите вашето дете да биде следна жртва се многу веројатни.
Секако тука се и низа на технолошки помагала во форма на софтвери и програми кои ке ви помогнат во секое време да ја следите активноста на вашето дете додека е наинтернет.  Исто така постјат и алатки преку кои ке се ограничи или забрани пристапот кон одредени страни или содржини.  Ова се таканаречени  програми за родителска заштита и контрола.
Сепак за да искористите било каква форма на заштита неопходна е ваша  информатичка едукација и секако следење на трендовите кои ги
следат и вашите деца.

Излегувањето од пелени е уште еден дел од фазите низ кои треба да помине секој родител. Ретко кога оваа голема работа поминува без тешкотии и дилеми за тоа како, кога и што е правилно. Излегувањето од пелени е процес кој најчесто се одвива подолг временски период и знае да биде макотрпен, често обесхрабрувачки, но клучот е во трпението и во смиреноста.  

Кога да се збогувате со пелените?

Иако не може да се даде дефинитивен одговор, зашто секое дете се развива различно и во различни услови, повеќето деца покажуваат знаци на подготвеност за користење нокшир и одвикнување од пелени на возраст од 18 до 24 месеци.
Неколку практични совети може да бидат корисни овој процес да се помине без поголеми турбуленции:

Не правете ништо „насила“!

Збогувањето со пелените треба да го направите во партнерство со вашето дете. Прво, проверете дали вашето дете, воопшто, е подготвено за излегување од пелените. Важно е детето да може да ги комуницира своите потреби. Ова може да биде со зборови, звуци, гримаси на лицето или со држење на телото. Секогаш започнете со охрабрување и поддршка. Притисокот детето да ги напушти пелените може само да создаде напната атмосфера и да создаде дополнителен отпор кај детето. Освен ова, може да содадете негативни асоцијации кај детето поврзани со одењето по нужда кои подоцна може тешко да се избришат или да создадат отпор кон извршување на физиолошките потреби.

Не поставувајте рокови!

Малите деца немаат концепт за време, па затоа и не реагираат на поставувањето рокови. Секогаш имајте реалистични очекувања. Секое дете има своја сопствена индивидуалност и темперамент и поради ова не постои единствена ветувачка метода во три чекори која ќе одговара на сите. Ваквите програми, кои се временски утврдени, најчесто во себе имаат одредени казнени мерки, не се флексибилни и најчесто ги тренираат родителите наместо децата. Поради ова се создаваат фрустрации кога утврдените рокови нема да се испочитуваат.

Користете облека со која детето лесно се снаоѓа

Заборавете на сложени комбинации за облекување. Одберете облека која лесно се соблекува: панталони со ластик, тренерки, фустанчиња, кратки панталони. Доколку е топло, пуштете го детето да трчка во долен веш или, пак, сосема голо. На овој начин, најлесно ќе ја совлада новата вештина.

Не потклекнувајте пред притисоците!

Притисоците може да дојдат од повеќе страни. Од баба и дедо, од пријателите, тетките, па и од сопрузите. Имајте на ум дека сите се полни со мудрости и го знаат најлесниот начин. Сепак, ова е само процес како и сè останато. Сè во свое време и на начин кој е најсоодветен за вашето дете. Избегнувајте да се натпреварувате со другите родители, бидејќи ова е натпреварување кое не завршува тука. Вашето дете го очекуваат нови работи за совладување!

Ништо не се случува преку ноќ

Некои деца преминуваат од пелени кон нокшир за неколку недели, на други им се потребни и по 7-8 месеци. Не очекувајте брз напредок и бидете подготвени. Останете позитивни и трпеливо минувајте низ процесот, секогаш напоменувајќи му на детето колку сте горди на неговите мали, но значајни постигнувања.

Не игнорирајте го стравот кај детето!

Во времето на одвикнување, децата може да развијат стравови, кои се подеднакво големи како кај било кој страв кај возрасните. Доколку детето доживее и само едно непријатно искуство во тоалетот (бучава од казанчето за вода, лизнување на ладните плочки и сл.), тоа може да го врати неколку чекори наназад. Некои деца имаат проблем со исфрлањето на изметот. Затоа, бидете внимателни. Разговарајте со нив и внимавајте детето да не се чувствува посрамено или омаловажено. Имајте на ум дека за многу деца пелените претставуваат одредена сигурност. Тоа е време во кое родителите се интимни со децата и внимаваат за нивните потреби. Понекогаш на децата им е потребна вашата блискост. Потрудете се да им дадете поголемо внимание и нежност.

Нема потреба за загриженост

Можеби ве загрижува што само уште вашето дете од сите во групата носи пелени. Но нема место за паника. Можеби ќе потрае уште некое време, но сепак, на крајот, вашето дете со ваша помош ќе научи самостојно да користи нокшир, а подоцна и тоалет. Прилично е неверојатно дека вашето дете ќе тргне на училиште во пелени.

Знаци кои може да укажат дека детето е подготвено:

  • ви покажува кога мора да изврши нужда со зборови, звуци, гримаси на лицето или со држење на телото (чучнување, поставување на раката во гениталната регија);

  • не поднесува пелените да му се влажни или валкани;

  • покажува интерес за нокширот и за тоалетната школка;

  • може да следи основни инструкции;

  • сака да започне да носи гаќички;

  • пелените му остануваат суви околу два часа во текот на денот;

  • може само да ги турне панталоните и да седнува и да станува само од нокширот.


 

Љубовта кон книгата и кон пишаниот збор е дар којшто се пренесува од генерации на генерации. Речиси секое дете ужива во овој благодат. Затоа создавањето навика за читење и за љубов кон книгата е важна задача за секој родител. Што порано – тоа подобро.


Добрата книга го поттикнува интелектуалниот развој, го подобрува говорот и го збогатува речникот. Ги развива детската фантазија и креативното мислење и води кон усвојување повисоки морални вредности и хумани пораки.
Иако живееме во т.н. дигитално време, со пристап до секаков вид содржини и литератури, читањето книга во нејзината примарна форма е уживање за сите сетила.

Кога да се зпочне?

Никогаш не е прерано да започнете да му читате на вашето дете и да го воведете во светот на едно од најдобрите животни задоволства. Уште на само неколку дена возраст, бебето реагира на вашиот глас и ги впива околината и случувањата околу него. Како што расте, детето сè повеќе ќе биде заинтересирано за оваа активност и со целосен жар ќе го следи и ќе го доживува она што му го читате. Ова ќе му помогне на детето во процесот на развојот на говорот и комуникацијата со надворешниот свет.

Книгата како верен животен сопатник

Дали ќе го засака читањето или не – зависи од многу фактори. Како и кон сè друго, и љубовта кон книгата треба да се развие. Ако, како родители, на правилен начин ја подотвориме вратата, на детето му отвораме еден магичен свет на знаење, можности и имагинација. Дали и во колкава мера книгата ќе биде животен сопатник – зависи и од тоа во колкава мера и на каков начин како родители ќе му помогнете на детето да ги создаде првите навики за читање.

Избор на вистинска книга

Од изборот на книгата зависи и во колкава мера детето ќе ужива. На малите деца им се потребни книги кои им го привлекуваат вниманието и со коj може да манипулираат. За нив се идеални тврди сликовници, водоотпорни книги, со живи бои, со јасни и крупни фигури. За малку повозрасните (некаде околу втората-третата година), најблиски им се книгите со кратки и лесни раскази кои ќе ја поттикнат нивната фантазија и ќе ги идентификуваат на ниво и самите да станат учесници во некоја од бајките коишто подоцна ќе ги интерпретираат. Дозволете му на детето и прашајте го која книга или сказна сака да му ја читате. Следете го неговиот интерес и, како резултат на тоа, одлучувајте на кој начин ќе ја дополнувате неговата библиотека.
Важно е децата да имаат своја библиотека каде ќе можат и самостојно да контактираат со своите книги и сликовници.

Ритуалот на читање

Најдобро е ако читањето прерасне во задолжителен и многу важен дел од вашиот ден. Одењето в кревет и вечерните часови се чини дека се идеални за читање. Ова е период кога детето има потреба за помирни активности. Во овој период читајте лесни и смирени теми. Читајте полека и дозволете му на детето да ги следи содржините и сликите и да има време да ја разбере и да ја запомни содржината. Читањето не мора да е во точно утврден термин. Бидете на располагање секогаш кога детето ќе пројави желба за читање. Убаво е кога детето само ќе почне да бара да му се чита.
Многу е важно во текот на читањето и вие да се идентификувате со ликовите и со ситуацијата. Драматизирајте ја целата приказна. Доближете му ја на детето. Имитирајте разни гласови и карактери, дури и ако тоа се гласови на животни, возила и сл. Едноставно, уживајте во оваа улога.


Читајте заедно

Во текот на читањето дозволете детето да биде активно. Повторувајте ги речениците заедни и прераскажувајте ги сцените. Преку илустрациите бодрете го да ја продолжи приказната, иако можеби сè уште не знае да чита. Дозволете да креира свој тек на приказната. Со прстот следете го текстот што го читате. Преку сликите учете ги боите, животните и предметите.  Некогаш намерно згрешете го текстот или погрешно претставете некоја слика. Очекувајте ја неговата реакција. Ќе забележите дека по некое време ќе ги лови сите ваши грешки и ќе ве коригира.  Сето ова е дел од процесот на наведување на детето да учествува и да го доживува читањето со своја глава.

Доследен пример

Можеби најделотворниот начин детето да пројави интерес за читање е ако често ги гледа книгите во вашите раце. Доколку располагате со семејна библиотека и доколку често читате, детето ќе ја сфати оваа околина како природна и спонтано може да појави интерес за читање. Доколку вие уживате во читањето, тоа прераснува во моќна мотивациона алатка.
Секако, купувајте ги книгите заедно. Дозволете само да си избере книга или сликовница. Тајновитоста на полиците преполни со книги, детективската потрага по омилените јунаци меѓу полиците и мирисот на хартијата може да остават траен печат во спомените на идните мали љубители на пишаниот збор.

Најубавиот подарок

Користете ја секоја прилика подарокот да биде во форма на книга. Роденденскиот подарок на другарчињата надополнете го со убава и весела книга којашто заедно ќе ја одберете.

Не правете ништо насила

Доколку на почетокот детето не пројавува интерес и не сака да му читате, не притискајте. Ефектот може да е обратен. Променете ја книгата, времето на читање или пристапот. Не дозволувајте читањето, наместо во уживање, да прерасне во заморна обврска.

Прекумерната телесна тежина е сериозен медицински проблем со епидемиски размери. Бројот на деца со прекумерна телесна тежина вртоглаво расте, а паралелно се зголемуваат и последиците и проблемите произлезени од тоа.


Што се вишок килограми?
Дебелината во превод значи вишок телесни маснотии. Можеби неколку килограми не значат веднаш дека вашето дете е дебело, меѓутоа тоа може да укажува на склоност кон додавање килограми и потреба за корекција на начинот на исхрана и потреба од физичка активност. Како проблем, најчесто се појавува во 5-тата или 6-тата година од животот или за време на пубертетот. Децата кои се соочуваат со прекумерна телесна тежина на возраст од 10-13 години имаат многу големи предиспозиции да бидат и подоцна во возрасната доба.

Што води до дебелеење?
Причините се комплексни и бројни и вклучуваат, пред сè, генетски, биолошки, културолошки и социолошки фактори.
Внесувањето на повеќе калории во однос на потрошеното, неминовно доведува до зголемување на телесната маса. Прекумерна телесна тежина може да настане и како комбинација на повеќе фактори.

Најчести ризик-фактори
за детска дебелина:
  •  лоши животни навики на семејството
  • семејни проблеми и проблеми со околината
  • недоволна физичка активност
  •  недостаток на самодоверба
  •  прекумерно внесување газирани и внесување грицки како замена за редовни оброци
  • секојдневно поминување неколку часа пред телевизор или пред компјутер
  • недоволно и неквалитетно спиење
Ризици и компликации
Лошите ефекти од прекумерната телесна тежина се многубројни.
Најчесто се проследени со ризик од појава на:
  •  срцеви заболувања
  •  висок крвен притисок
  •  дијабетес
  •  астма и проблеми со дишењето
  •  проблеми со спиењето (апнеа)
  •  социјална дискриминација
Дебелината кај децата често е поврзана и со појава на емоционални проблеми. Овие деца имаат далеку помала самодоверба и се помалку
омилени во своето училиште и во средината. Склони се кон појава на депресија, анксиозност и опсесивни нарушувања.

Што да се преземе?
Како родители, директно сте одговорни за здравјето и за навиките на вашето дете.
Вашиот влог и вашето посветено време се од примарно значење за развој на здраво дете.

Започнете со исхраната:
  •  Променете го начинот на исхрана.
  • Научете ги децата да јадат полека и да уживаат во храната.
  •  Спремајте здрави и избалансирани оброци. И, секако, јадете сите заедно.
  •  Намалете ги порциите.
  • Дозволете детето само да побара.
  • Не инсистирајте детето да ја „светне“ чинијата.
  •  Избегнувајте брза храна. Дури и во ресторани, настојувајте изборот да биде правилен.
  • Избегнувајте фиоките да ги полните со слатки, чипс и со газирани пијалаци.
  • Купувајте и нудете им на децата што повеќе овошје и зеленчук.
  • Дозволете при купувањето децата сами да ги избираат овие намирници.
  • Потрудете се детето да го земе својот појадок.
  • Водете грижа што јаде детето во градинка или во училиште.
  • Заменете ги индустриските сокови со вода или со природно цедени сокови.
  • И, секако, не обесхрабрувајте се доколку детето не го прифаќа овој начин на исхрана. Бидете упорни.
  • Некогаш е потребно новите намирници да се понудат и повеќе од десетина пати пред детето да ги прифати.
  • Немојте да ја користите храната како награда. На овој начин храната станува помалку вредна во однос на ветената награда.
Запомнете дека малите промени секој ден може да доведат до резултати за цел живот!

Поттикнете ја активноста.
  •  Дајте му добар пример на детето. Доколку детето е сведок дека вие сте активни, и притоа уживате во тоа, и тоа ќе го прифати таквиот образец на однесување.
  • Стимулирајте го детето да се вклучи во спортски активности соодветни за неговата возраст.
  • Имајте разбирање за неговите потреби и капацитети. Доколку не ужива во одредена активност, помогнете му да најде соодветна во која ќе се чувствува исполнето.
  • Бидете активни како семејство. Организирајте заеднички дневни активности вклучувајќи заедничко готвење, чистење на домот или миење на автомобилот. Организирајте заеднички излети во парк, на планина или возете велосипед. Изборот на активности надвор е голем. Останете АКТИВНИ!  Секако, не претерувајте. Почитувајте ги можностите на детето и не инсистирајте на долги и исцрпувачки активности.



 

Намалување на времето поминато во седење.
Покрај охрабрувањето на физичката активност, на децата треба да им се помогне да избегнуваат премногу седење. Иако одредено време поминато во седење поради читање или извршување домашни задачи е во ред, би требало на децата да им се ограничи времето потрошено на гледање телевизија, играње видеоигри или времето потрошено на интернет, на не повеќе од 2 часа дневно. Исто така, не се препорачува гледање телевизија на деца на возраст помали од 2 години. Наместо тоа, треба да ги охрабрите вашите деца да изнајдат забавни активности кои ќе ги прават сами или заедно со членовите од семејството.

Дајте му поддршка на вашето дете.
 Градење на детската самодоверба е особено важно. Кажате му на вашето дете дека е сакано и посебно.
  •  Сакајте го детето и не нагрдувајте го без разлика на килограмите.
  • Истакнувајте ги позитивните карактеристики и работете на враќање на самодовербата. Честите разговори за вишокот килограми може да бидат контрапродуктивни.
Прекумерната телесна тежина е медицински проблем кој лесно се препознава, но тешко се третира.
Доколку не се реагира навремено во рана возраст, многу често станува доживотен проблем.

Научете го вашето дете да се храни здраво, да јаде умерено и да ужива во јадењето.

За Нас

Ваш Аптекар, наменето да ги задоволи вашите потреби за квалитетни информации во врска со употребата на лековите и другите средства кои ги земате во аптеките. Ние се грижиме за вашето здравје и ќе ви обезбедиме интересни содржини кои директно ќе влијаат врз вашиот приод кон лекувањето и начинот на живот воопшто.

Следете не на Facebook

Newsletter

Внесете ја вашата е-пошта и навремено дознајте за сите новости и информации поврзани со Ваш Аптекар.