Доколку правилно се користи, препишаниот лек може да го подобри здравјето и квалитетот на животот, па дури и да спаси нечиј живот. Сепак, постои и друга страна, на нивна злоупотреба или неправилна употреба која може да има штетни, па дури и смртоносни последици. 

 

Што е правилна  употреба? 

 

Правилна употреба на еден лек е негова употреба според упатствата дадени од страна на лекар или фармацевт кој добро ја знае намената на лекот и медицинската историја. Ова подразбира употреба на соодветна доза од лекот, во соодветно време, поради соодветни здравствени причини. Истото важи и за лековите кои можат слободно да се купат и без лекарски рецепти. Лековите стануваат опасни по здравјето кога се земаат поради погрешна причина, во погрешна доза или кога се земаат лекови кои му се препишани на некој друг. Доколку, и покрај тоа што лекот го земате на исправен начин, а се сомневате дека можеби станувате зависни од него, за тоа е потребно да разговарате со својот лекар или фармацевт. Тој најдобро знае што да се направи во таквата ситуација, а сепак да не биде запоставен основниот здравствен проблем. 

 

 

Кога се преминува границата и зошто се злоупотребуваат лековите? 

 

Злоупотребата на лекови и други супстанции кај одредени случаи е одраз на времето во кое живееме. Една од причините е лесната достапност на лековите во домовите. Лесната набавка на лекови без рецепт, за кои се претпоставува дека се безбедни, е уште една. Потенцијална опасност е и употребата на лекови на своја рака за самолекување или за инстант справување со проблемите преку употреба на одредени категории на лекови (антидепресиви, анксиолитици, седативи и сл). Ова води до нова можна опасност, а тоа е зависноста. Ако се земаат во преголеми дози или од погрешна причина, некои лекови дејствуваат исто како и наркотиците. 

 

Кои лекови се „најомилени“ за злоупотреба? 
 

Во категоријата на лекови кои најчесто се злопотребуваат, односно се употребуваат на своја рака, спаѓаат: Аналгетици – Се препишуваат за ублажување болки. Прекумерната употреба може да доведе до развој на толеранција на аналгетикот и тој да не делува. Депресанти на ЦНС (централниот нервен систем) Едни од најчесто злоупотребуваните за самоиницијативно справување на симптоми на депресија, напнатост, несоница или за справување со стрес. Неретко се злоупотребуваат од страна на зависници од наркотици или од алкохол. Долготрајната злоупотреба носи ризик од развој на толеранција, зависност, како и предозираност која може да биде со фатален исход. Антибиотици – Сè уште се купуваат неконтролирано и за погрешна цел на лекување. Стероиди – Главно, се злоупотребуваат од младата популација за брзи резултати, особено во спортот, или за добивање мускулна маса. Лесно се достапни во фитнес-клубови, во вежбални и на Интернет. 

 

Како правилно да ги користиме лековите 
 

Внимателно следете го внатрешното упатство.
Не менувајте ги дозите без консултација со лекар или фармацевт.
Не земајте го лекот на своја рака дури и оние што се ку- пуваат без рецепт.
Не дробете ги и не кршете ги лековите, освен ако не ви е така кажано.
Информирајте се какво дејство има лекот во комбина- ција со алкохол и со други лекови, сеедно дали се изда- ваат на рецепт или не.
Никогаш не употребувајте лекови кои му се препишани на некој друг, и исто така не им ги давајте вашите на други лица. 

 

 

РИЗИЦИ
 

Секаква злоупотреба на која било категорија на лекови, носи свои ризици. Злоупотребата на опиоидни аналгетици, седативи и анксиолитици носи значаен ризик за развој на толеранција и зависност. Ризикот од предозирање со фатални последици е многу голем. Неконтролираната употреба на анаболички стероиди ги следат цела низа несакани ефекти, како метаболички, кардиоваскуларни, ендокрини, нарушувања на срцевиот ритам, нарушувања во однесувањето итн. Долготрајната употреба на лекови против болка и висока температура може да доведе и до кардиоваскуларни нарушувања, оштетувања на црниот дроб или до појава на чир во желудникот.

 

 

Најстуденото годишно време, полека, но сигурно, ни тропа на вратата. Сè повеќе се оддалечуваме од сончевитеи топли денови и се приближуваме кон долгите ноќи, магливите и дождливи денови. Овој период може да биде многу тежок и депресивен за некои луѓе,и затоа е многу важно телото и умот соодветно да се подготват и да се прилагодат за зимата која што е пред нас.

 
За да се подготвите на вистински начин и , секако, да уживате и во благодeтите на зимата, искористете некоја од нашите препораки.
 
Најчести причини поради кои имунитетот слабее!
 
Шеќер

Прекумерната консумација на слатки и храна богата со шеќер неповолно влијае на имуниот систем, а ќе има и неповолно влијание на нивото на вашата енергија и расположение. Водете сметка за ова!
 
Масна, пржена и конзервирана храна

Премногу масна, пржена или конзервирана храна значително може да ја ослабне примарната функција на клетките од имуниот систем. Ова особено се однесува на храна богата со холестерол, премногу солена, зачинета и храна „збогатена“ со конзерванси.
 
Пушење

Пушењето несомнено негативно влијае на работата на имуниот систем, како и на останатите функции и органи. Една испушена цигара може да уништи 25 мг на витамин Ц.
 
Алкохол

Прекумерната и честа консумација на алкохол подеднакво е штетна за целосна функционалност на одбранбениот механизам. Особено се зголемува ризикот за респираторни инфекции и воспаленија.
 
Сон

Недоволното спиење, како и немањето квалитетен сон, може неповолно да  влијае врз работата на имуниот систем. Ако кон ова се додадат стресот и раздразливоста предизвикани од недостаток на сон, тогаш изложеноста кон заболувања е уште поголема.
 
Запомнете дека на вашиот имун систем можете да му помогнете со едноставно исклучување на некои намирници од вашето мени или, пак, само со промена на одредени навики!
 
Едноставни начини како да го подобриме имунитетот и да го подготвиме телото за зима.
 
Ритуалите се важни

Начинот на кој ќе го започнете денот е многу важен. Хармонизацијата на утринските ритуали и потребите на организмот можеби се најважни. Одвојте време за еден нов ритуал, па наместо со утринско кафе, денот започнете го со чаша топла вода и лимонов сок. Една чаша на ден може да го промени целиот ден.
 
Исхрана

Кога зборуваме за храната, треба да размислуваме на „зимски режим“наисхрана. Внесувањето соодветни хранливи состојки има големо влијание врз вашиот имун систем и врз севкупното здравје. Јадете многу зеленчук, овошје, јаткасти плодови и семки. Истотака, не заборавајте на внесувањето различни извори на протеини. Клучот е во балансираната исхрана.
 
Вода

Во ладните денови, лесно забораваме дека внесувањето вода е подеднакво важно во текот на целата година. Водата е многу важен фактор за добар имун систем. Затоа, не заборавајте секојдневно да пиете вода во доволни количества.
 
Излезете на сонце

Користете ја секоја прилика да излезете на сонце. Сончевите зраци го овозможуваат создавањето на витамин Д во кожата. Ниското ниво на витамин Д го зголемува ризикот од респираторни инфекции, настинка и грип.
 
Лесни вежби и лесно движење

Многу е важно телото да остане во кондиција и во ериодот на студеното време. Затоа,важно е да се вежба умерено.
Доколку времето дозволува, возете велосипед, трчајте или едноставно пешачете најмалку триесетина минути дневно. Планинарете барем еднаш неделно. Вашиот имун систем ќе ви биде повеќе од благодарен.
Покрај ова, лошото време може да го искористите за пливање или, пак, за практикување техники, како јога и медитација, со што поволно ќе влијаете, не само на телесното, туку и на менталното и духовното здравје.
 
Соодветна облека и топли напивки

Започнете навреме да се облекувате топло и слоевито.
Препорака за овој период е пиењето топли напивки. Зелен чај или, пак, чај од ехинацеа се одлични кога е во прашање справувањето со симптоми на настинка и грип.
 
 

Пред да почнам да се дружам со здравиот начин на живеење, поточно здравата исхрана, воопшто не ми доаѓаше на ум да ѝ посветам внимание на нејзиното величество – ВОДАТА.

Се случуваше со денови да не се напијам ниту една капка вода, а да пијам некакви сокови под мотото дека имаат витамини, минерали (особено оние стопроцентните), па често дома имавме вакви сокови кои ги купувавме со пакети. Можеби ќе се случеше да се напијам вода кога ќе јадам солена храна, со или по јадењето. Никогаш не ми доаѓаше потреба да се напијам вода во утринските часови, ниту пак кога бев гладна. Јас,едноставно,немав навика да пијам вода. Дури мислев дека утринските отечени дланки на рацете и високиот крвен притисок ќе ми се влошат ако пијам вода наутро. ПОГРЕШНО!!! Зошто? Зошто ова мислење е погрешно? Зошто луѓето немаат потреба да пијат вода?! Зошто некои луѓе се постојано жедни? Во основа, човекот е 2/3 вода или приближно 66% вода. Повеќето луѓе не можат да живеат без вода повеќе од 4 дена. Во нормални услови (при нормална температура и здрав организам),за едно деноноќие телото губи над 2,5 литри вода преку урината, преку кожата. При физички активности, при повисоки температури на воздухот,секако,оваа количина на изгубена вода е многу поголема. Природно и нормално е да се грижиме да го надоместиме она што го губиме, па така,сосема е нормално оваа загуба на вода по природен пат да ја надоместиме. Само така нема да дозволиме нашето тело да биде постојано дехидрирано, а дехидрираното тело е болно тело.


Д-р Ф. Батманхелич (F. Batmanghelidjs), автор на книгата „Вашите тела многу плачат за вода“ (Your Bodys Many Cries for Water),„You’re not Sick You’re Thirsty“(Вие не сте болни вие сте жедни), ги поврзува следниве заболувања кои се автентични за хронично дехидрирано тело: гастритис, чиреви во гастроинтестиналниот тракт, болки во зглобовите, астма, алергии и многу други заболувања. Д-р Батманхелич бил политички затвореник во ирачките затвори и таму навистина лекувал и излекувал огромен број затвореници само со терапија со ВОДА. Тој вели:„ Вие не сте само тоа што јадете, вие сте тоа што пиете!!!“. Тој става нагласка на важноста на водата со фактите – мускулите се составени од 75% вода, нашата крв која е преносител на сите хранливи материи до секоја клетка е составена од 82% вода, белите дробови што ни го даруваат неговото височество – кислородот се составени дури од 90% вода, нашиот ценет генерален директор – мозокот во составот содржи 76% вода, па дури и нашите цврсти коски во составот имаат 25% вода. По повеќе децении истражување, д-р Батманхелич доаѓа до заклучок дека во оптимални услови при оптимална телесна тежина, потребата на нашето тело за вода е минимум6 до 8 чаши на ден.

Почнете го денот со чаша вода

Јас секое утро го почнувам со пиење една чаша вода. Потоа,истовремено пијам вода и јадам некој свеж овошен плод (вообичаено јаболко). Ова ми е редовен ритуал пред да излезам од дома, ритуал кој значи дека сум ја направила хигиената и однатре, а не само хигиена однадвор,како миење лице, заби, тело. Е, вака,на здрав начин го почнуваме денот –  чисти и однадвор и однатре – многу едноставна утринска процедура која ни ги буди телото и духот. Потоа работејќи, извршувајќи ги активностите до 14 часот, кога правам пауза, чаша по чаша испивам околу 1,5 л вода. Јас воопшто не ги бројам чашите, туку едноставно чувствувам потреба да ја испијам таа вода. Во почетокот кога почнав да се УЧАМ да пијам вода, буквално со сила ги броев чашите, но за кратковреме, таквото, да речам, насилно пиење вода премина во навика. По оваа фаза на навика, доаѓа фаза која е веќе мое секојдневје, а тоа е природна ПОТРЕБА од пиење вода. Отоците на дланките ги немам, притисокот ми е нормален, но тоа,секако,се должи на комплетно сменетиот начин на исхрана со кој живеам веќе повеќе од петнаесет години.
 
 Дали чаевите, кафињата, безалкохолните напивки се сметаат за добра замена на водата?

На ова прашање може да се одговори надолго и нашироко, но здравиот разум ми вели дека само вода (покрај нафтата) извира од земјата и само во водата семето ‘рти, гранчињата пуштаат корени.Можеби некој има некое друго сознание?! Секако дека некогаш ќе се напиеме и други напивки, но тие не се неопходни на нашата клетка. Претпочитајте вода пред која било друга напивка. Бубрезите ќе ви бидат благодарни бидејќи со помош на водата тие подобро ќе ја прочистуваат крвта и ќе ги елиминираат отпадните соединенија преку урината. Опстипацијата (запекот) ќе биде минато ако секојдневно ја дружите водата. Кожата ќе биде мека и чиста, а коските благодарни затоа што со водата им се одржува еластичноста, врзното ткиво ќе биде исполнето, а не да се губи, да се рони, да се калцифицира. Да не заборавиме дека водата нè прави среќни и здрави,не само кога ја пиеме или ја апсорбираме преку свежите овошја и зеленчуци, туку и кога уживаме во неа преку пливање, туширање, парни бањи, хидромасажи... Зар не сте ја почувствувале силата на хидротерапијата со само едно утринско плискање на лицето со студена вода или туширање со наизменични млазови од студена и топла вода, утринско пливање во базен или езеро, море. Колку што повеќе ја почитуваме, толку повеќе од неа добиваме здравје, енергија, долговечност.

Каква вода да пиемеи од каде?

Најчесто прашање е токму ова. Најдобра вода е природната, онаа од планинските извори, од врелата, од кладенците, но со оваа вода во градовите, за жал, не можеме да си уживаме. Останува тесен избор: вода од чешма, купена вода во пластични шишиња или по можност, да се полни од извори надвор од градот. Секому му е познато дека водата од чешма има многу состојки (како што е хлорот), кои се додаваат за да се уништат одредени патогени микроорганизми. Водата одчешмите има бигор, таа минува низ дотраените цевки кои дополнително го зголемуваат загадувањето. За да добиеме чиста вода од нашата чешма, секако треба да користиме апарати за механичко и хемиско прочистување на водата и така ќе добиеме здрава и квалитетна вода за пиење од нашата чешма. Затоа,чинам дека овие апарати кои ќе ни донесат здравје преку квалитетната вода за пиење од нашите чешми нема ни случајно да биде луксуз,туку ПОТРЕБА.
Што се однесува наводата која ја купуваме, по можност да ја купуваме во стаклени шишиња и да купуваме одвреме-навреме разновидни видови вода, бидејќи секоја од овие води содржи одреден процент на минерали, за да не се дојде до хипо или хиперминерализација. Многу нешта останаа недоречени за водата, тоа е неисцрпна тема за истражување, но едно знам–водата е живот.

Почнете го денот со пиење една чаша вода. Секој ден да се пие околу осум чаши вода,а во жешко време и при вежбање да се пие повеќе.
Да не се пие вода додека се консумира готвено јадење и да се чека два-три часа, па да се пие вода.
 
Серт. нутр. Цвета Динева
 ЦД  ДИЕТ КЛУБ СКОПЈЕ

Пулсирачка болка од умерен до јак интензитет, најчесто еднострана, проследена со мачнина, нагони за повраќање, пречувствителност на светлина и звуци се само дел од карактеристичните обележја на мигренозната главоболка.

Главоболка или многу повеќе од тоа?

Мигрената е хронична главоболка која трае од неколку часови до неколку денови. Симптомите и болката може да бидат крајно неподносливи и да го нарушат комодитетот и функционалноста на болниот. Најчесто се појавува помеѓу 20-тата и 40-тата година од животот и е почеста кај жените отколку кај мажите. Од мигренозна главоболка страдаат 15-20% од светската популација.
 

Причинители

Причините за појава на мигренозна главоболка се од различна природа и карактер, а најчесто може да се комбинација од повеќе. Сепак, како позначајни фактори кои водат кон појава на мигрена се:

Генетска предиспозиција
Доколку еден од родителите има мигрена,55% се шансите да добиете мигрена. Доколку двајцата родители патат (страдаат) од мигрена,има дури 75% шанса да заболите од мигрена.

Хормонални нарушувања
Ова најчесто се однесува на жените,па затоа во тек на менструација или во менопауза најчеста е појавата на мигренозни напади. Не се исклучени дури ни жените во бременост.
 

Храна и алкохол

Несомнено, еден од позначајните фактори за развој на мигренозна болка. Ова опфаќа не само вид храна, туку и навики на јадење. Па оттука, како фактор може да биде прејадувањето, нередовни оброци, гладување, постење или одредени диететски режими. Во групата на храна која ја зголемува можноста за појава на мигрена спаѓаат некои видови сирења (кои содржат тирамин), месо и месни преработки (салами, сланини, виршли кои содржат нитрити),како и храна која содржи адитиви за промена на вкус. 
Глутенот, односно намирниците кои содржат глутен (бело брашно, преработки, грицки), се директно поврзани со појава на мигрена.


 
Стрес
Стресот на работа или,пак,семејнитепроблеми го зголемуваат ризикот одпојава на мигрена.
 




Сон и спиење
Спиењето има многу важна улога во појавата на мигрена. Недостигот на сон,но и предолгото спиење,ја зголемуваат можноста за појава на мигрена.



 
Временски услови и патувања
Секоја промена на атмосферскиот притисок и температурата на воздухот, а особено наглите промени,се ризик-фактор за појава на мигрена.



 
Стимулирање на чувствата
Силна светлина, гласна музика и бучава можеда предизвикаат мигрена.



 
Физички напор
Напорна физичка активност или напорни тренинзи се вбројуваат во факторите за ризик.
 



 
Лекарства
Мигрената може да биде резултат на некои лекарства кои ги примате. Ако се посомневате дека одредени лекови ви предизвикуваат мигрена, консултирајте сесо вашиот лекар за да ви препорача нивна замена.
 



Симптоми

Епизодите на главоболка може да траат од  4-72 часа. Најчесто се на едната половина од главата, со  пулсирачки карактер и различен интензитет(од средна до многу силна болка). Може да се со различна фрекфенција (од еднаш на неколку месеци до 2-3 пати неделно. Освен физичката болка симпромите се проширени и во вид на:
 

Пречувствителност за светло, звук и мирис – АУРА

-       нарушување на видот (трепкање на светлосни точки, појава на цик-цак и криви линии)
-       нарушување на мирисот (појава на чудни мириси – мирисна халуцинација)
-       нарушување на слухот (појава на звучни халуцинации)

Гадење и мачнина
Со или без болка, мигрената може да биде придружена со гадење, мачнина, па дури и повраќање.

Замор и поспаност
Болниот чувствува замор и поспаност, дури и честото проѕевање е симптом за појава на мигрена.

Депресија, раздразливост или возбуда
Промени во расположението се дел од симптомите за појава на мигрена. Некои од болните може да почувствуваат ненадејна депресија, а други голема енергија или возбуда.

Глад
Неверојатната желба за храна и чувството на глад, и покрај тоа што болнниот јадел неодамна, може да биде предзнак за појава на мигрена. Чувството на глад е насочено кон еден вид хранаи тоа најчесто изразено слатка храна.

Често мокрење
Доколку се појави зачестено мокрење, главоболката настапува за неколку часа.
 

Дијагностика  и лекување

Не постои специфичен тест, па дијагнозата се поставува врз основа на описот на болката, честотата и проследената симптоматологија.

Исто така, не постои специфичен лек, па терапијата најчесто оди во два правци и тоа:
со симптоматична терапија – со специфични лекови за третман на мигренозна главоболка, аналгетици, лекови против повраќање и сл. кај мигрена со поретка честота и со превентивна терапија т.е. континуирана употреба на лекови со цел да се спречи, односно редуцира времето на нападите.
 
Како дел од терапијата, може да се земе и промената на животните навики, особено во исхраната, кои значително ќе го подобрат квалитетот на животот и, секако, ќе ги редуцираат нападите на „разумно и подносливо“ ниво.

 



Совети

Овие совети во голема мера може да ја подобрат општата слика кога е во прашање мигрената, нејзината честота и интензитет.
-  Релаксирајте се и обидете се да поминете што повеќе време во природа со своето семејство.
-  Потрудете се да имате здрав сон. Нагодете го својот биоритам на оптимално ниво. Обидете се да не одите на спиење премногу доцна.
-  Внимавајте на исхраната. Не прескокнувајте ги оброците, и не прејадувајте се. Избегнувајте храна за која имате утврдено дека ќе ве одведе на прагот на мигренозна главоболка.
-  Водете дневник во кој би запишувале сèшто е потенцијална причина за појава на мигрена, например:штостејаделе, кога сте јаделе, колку времесте спиеле, дали сте биле под  стрес. Запишете гивременските промени, расположението, и поврзете ги со нападите.Преку дневникот постои можност да се откријат причини кои предизвикуваат мигрена.

Во случаи кога главоболката е неподнослива и е потребна медикаментозна терапија, советувајте се со вашиот лекар или со фармацевт.
 

Стареењето е нормален биолошки процес во коj телото доживува промени.Од овие промени не се исклучени ни мозочните структуриифункции. Лесната заборавеност,губењето меморија или времето за реакција се сосема нормални промени во староста. Ваквата заборавеност кај повозрасните луѓе се нарекува бенигна старечка заборавеност и не е знак за деменција.

Што е деменција?

Деменцијатапретставува постепено неповратно губење на менталните способности, губење на меморијата, промениво однесувањето,а на крајот доаѓа и до губење на социјалните способности. Најчесто се појавува кај повозрасните луѓе (над 60 години), но несе исклучува можноста дасе појави и кај помладата популација.  
 
Деменцијата неедел од нормалниот процес на стареење. Таа е означена како медицински проблем којсе развива многу бавно, понекогаш исо години. На почетокот есосематешко да се препознае, а со тек на време состојбата се влошува и може да има и драматично влијание на целото семејство. Кај личноста се бришат сеќавањата, имињата на луѓето, па дурии  нивните лица. Губењето на помнењето,на некој начин, претставува игубење на личниот идентитет.

Деменцијата во почетокот најчесто се манифестира како проблем со помнењето, но со тек навреме,манифестацијата може да бида изразена и како:
 
-  тешкотии во совладување на секојдневните обврски
-  тешкотии во остварување комуникација со други лица
-  промени во расположението, расудувањето и карактерот на личноста
 





Кои се причините за деменција?

Постојат повеќе причини и состојби кои водат до појава на првите знаци на деменција, односно до состојби кои ги нарушуваат когнитивните функции.
Како најчести причини може да се споменат:
-  Алцхајмеровата болест
-  недостаток на кислород во мозокот поради мозочен удар, артериосклероза, срцев удар
-  повреди на главата
-  нарушувања на имунитетот




 Симптоми

Лицата со ова нарушување, обично, имаат скриено нарушувањена краткотрајната меморија, кое со тек на месеци и години станува асоцирано со губење на другите интелектуални функции, промена во личноста и нарушувања во дневните лични навики.

Суптилни краткорочни промени на меморијата

Проблемитесо меморијата може да бидат лесен симптом за препознавање на деменцијата. Често се работи за суптилни проблеми со краткотрајна меморија, како што е заборавањелокации на предмети илизаборавања од видот– што требаше да направам или да земам.
 
Лицето коешто страда од деменција може да се сети на нешта што се случиле во минатото пред неколку години,ноне може да се сети на настани што се случиле во текот на денот.

Промена во расположението

Ова може да биде тешко за пациентот да го препознае кај себе, но може да се открие од луѓето околу него. Типичен пример за промени во расположението кај лицетозаболеноод деменција еманифестација на состојбана срамежливост, па сèдо состојба на екстровертност.




Тешкотија во пронаоѓање на вистинските зборови

Личноста со деменција може да иматешкотии да најде соодветни зборови за изразување. Водењето разговор со негоможе да биде тешко и може да трае долго,  пред да ја разбереме целта на разговорот.
 



Тешкотии во извршување на секојдневните обврски

Поголеми тешкотии во извршувањето на секојдневнитезадачи може да биде индикатор дека некој има рана фаза на деменција. Ова,вообичаено,започнува со тешкотии за извршување на покомплексни задачи. Освен борбата да ги извршипознатите дневни задачи, негомуе тешко да научинови нешта или да слединови рутини.

Апатија и исцрпеност се појавуваат како симптоми во раната деменција

Лицетосо овие симптоми може да изгубиинтерес за хоби и за активности што може да значат, емоционално губење интерес за поминување време со пријателите и со семејството.




Губење чувство за просторна ориентираност

Губењето на чувството за насока и ориентација во просторот,обично,е симптом што ја влошува здравствената состојба на лицетосо деменција. Ова значи дека се случува да не препознава семејни знаменитости и заборава кои насоки редовно ги користи, а може да стане уште потешко да следисерија насоки и инструкции чекор по чекор.


Повторување

Губењетона меморијата и општата промена во однесувањето што доаѓа со деменцијата, може да доведе до страдање од повторување на дневните задачи, или повторување на истите прашања во разговорите, откако биле одговорени од другото лице. Тоа,исто така,може да се види и од опсесивното собирање предмети.



Адаптација

Тешкотиите во адаптација на промените е типичен симптом на рана деменција. Немањето капацитет да запаметилуѓе кои веќе ги знаеили да следишто другите зборуваат,може да предизвика страв од промена. Поради ова,има потреба од рутина и се плашида доживеенови искуства.




 
Со правилна исхрана до заштита од деменција?

Кога јадете,„вклучете“го мозокот. Храната која ја внесуватему помогаили му одмагана организмот да ги извршува своите функции на оптимално ниво. Мозокот имаспецифични барања кога е во прашање исхраната. Хранатакоја е добра за мозокот е истата онаа која го намалува ризикот од срцеви заболувања и дијабетес, го поттикнува дотокот на крв до мозокот, и храна во која не се застапени заситени масти и холестерол. На мозокот му е потребна вистинска рамнотежа од хранливи состојки, вклучувајќи протеини,масти и јаглехидрати. Храната за мозокот е најефикасна во комбинација со физичката и менталнатаактивност,одржувањетосоцијални врски и дружењето.
 
Совети за превенција
Намалете го внесувањетохрана која е богата со заситени масти и холестерол. Тие ги затнуваат артериите,што доведува до зголемен ризик од деменција.Лицата кои имаат висок притисок и висок холестерол имаат шестпати поголем ризик од деменција.
Одржувајте ја вашата телесна тежина за здрав мозок. Ситекои се со прекумерна телесна тежина,се со двапати поголем ризик. Целосно избегнувајте ја „брзата храна“.
Бидете ментално и социјално активни, вежбајте и внимавајте на телесната тежина.Брзата храна ги забавува менталните функции

Храна која го штити мозокот

Консумирајте моно и полинезаситени масни киселини како што се,на пример,тие од маслиново масло. Наместо да јадете пржена храна, најдобро јадете свежа, варена или печена. Зголемете го внесувањето храна која го штити вашето тело. Од зеленчук,често консумирајте кељ, спанаќ, брокула, прокељ, цвекло, кромид, модар патлиџан,бидејќи имаат високо ниво на антиоксиданти.Кај овошјето,се препорачува внесувањесуви сливи, боровинки, капини, малини, портокали,црно грозје и вишни.Задолжителново исхраната користете риба поради високата содржина на омега3 масни киселини. Вклучете и јаткасти плодови,особено бадеми и ореви,кои се одличен извор на Е-витамин – добро познат антиоксидант.

Прекумерната консумација на алкохол и употребата на опојни дроги може да доведе до забрзано изумирање на мозочните клетки, а со тоа и до појава на симптоми на деменција!

 

Сезоната на годишните одмори е пред нас а со тоа и подготовките и прашањата дали имаме место да го земеме со нас сето она што ни е потребно. Со цел одморот да биде што побезгрижен  покрај крпите, сандалите и сите можни реквизити за плажа подготовката на вашата патна аптека е од исклучително значење.


Што е тоа што треба да го содржи вашата патна аптека?

Содржината на вашата аптека, пред сè, зависи од вашите потреби, од здравствената состојба, како и од бројот и возраста на членовите во семејството. Доколку страдате од одредено хронично заболување, тогаш препишаната терапија ќе биде задолжителна. Сепак, за да се избегнат непријатности, како резултат на вообичаени здравствени тегоби кои може да се појават во текот на одморот,  добро е во вашиот багаж да бидат сместени основните медикаменти и препарати за самозаштита и за самолекување.

Најчести проблеми или здравствени нарушувања со кои се соочуваме во текот на патувањето или за време на самиот одмор се:

  • болки и покачена телесна температура
  • повреди и исекотини
  • дијареја
  • мачнини и повраќање
  • алергии
  • изгореници
 
Со цел да избегнете дополнителен стрес од потребата да се бара лекарска ординација или најблиска аптека, важно е со себе да имате лекови, медицински и заштитни средства кои ќе ви бидат при рака заради итна санација и прва помош.

Во патната аптека имајте:

  • лек за намалување на зголемена температура
  • лекови против болки и забоболки
  • таблети или сируп против алергија во случај на каснување од инсекти
  • препарат, крем или гел за ублажувањелокални реакции од убод од инсекти
  • раствор за надомест на течности и соли во случај на повраќање
  • пробиотик
  • топломер

Задолжителен прибор и средства за прва помош:

  • антибиотски прашок или спреј
  • антисептик за чистење рани
  • завои и фластери
  • стерилни гази и компресии
  • водоотпорен ханзапласт
  • ножички
Секако, не заборавајте да понесете креми за сончање со соодветен фактор, универзален крем за нега и хидрирање на кожа, како и производи заодбрана од инсекти.
Сепак, доколку некој од симптомите или повредите имаат сериозна природа или траат подолго од вообичаеното, задолжително побарајте лекарска помош.


 

За повеќето од нас, летото несомнено е најомилениот период во годината. Период резервиран за многу сонце, забава и одмор покрај море. Сèшто е потребно за полнење на батериите и за добро здравје. Сепак, и покрај сите добри страни, летото, а особено високите летни температури сè почесто стануваат и сериозна закана врз здравјето. Поради ова, сè почести се и препораките на лекарите за важноста од соодветно однесување и заштита, особено кога се во прашање критичните групи како што се старите лица, бремените жени, хронично болните и малите деца. Сепак, и сосема здравите лица не се имуни на овие влијанија, па препораките и советите важат подеднакво и за нив.

Како реагира нашиот организам?

Во услови на континуирана зголемена надворешна температура, организмот се обидува да се приспособи, поради што доаѓа до зголемено губење течности, зголемено потење и до ширење на крвните садови. Ова доведува до забрзано губење на електролитите од организмот, дехидрирање, пад на крвниот притисок и шеќерот, и појава на симптоми на малаксаност, вртоглавица и главоболка.

Кој е прв на удар?

Високите температури најмногу главоболки им предизвикуваат на лицата со срцеви заболувања, дијабетичарите, лицата кои страдаат од покачен крвен притисок, како и на лицата со респираторни проблеми.

Кој е прв на удар?

Високите температури најмногу главоболки им предизвикуваат на лицата со срцеви заболувања, дијабетичарите, лицата кои страдаат од покачен крвен притисок, како и на лицата со респираторни проблеми.
Овие лица мора да обрнат особено внимание и да водат сметка за своето здравје во периоди на високи или екстремно високи температури. Одбранбениот механизам кај овие лица работи со зголемено оптоварување, па симптомите на приспособување се засилени и често доаѓа до влошување на здравствената состојба. Сепак, ова не значи дека хроничнo болните не може да поминат низ овие препреки. Следењето на дадените совети и редовната употреба на пропишаната терапија ќе им овозможат подеднакво да уживаат во благодатите на летото.

Високите температури предизвикуваат варирање на крвниот притисок

Високите температури и зголемувањето на влажноста предизвикуваат брзо ширење на крвните садови проследено со нагло опаѓање на крвниот притисок и забрзување на срцевите отчукувања. Оваа појава е карактеристична и за здравите лица, но особено е ризична за луѓето со слабо срце, покачен крвен притисок и лица кои се на терапија за намалување на притисокот. Симптомите се карактеристични и вклучуваат заматен вид, вртоглавица, постојано чувство на жед, краток здив, па дури и несвестица. Затоа, кај овие лица се препорачува редовна лекарска контрола, соодветна корекција и приспособување на терапијата и, секако, приспособување на исхраната со редовни оброци и доволно количество течности.
Освен тоа, кај лицата со срцеви заболувања се препорачува да избегнуваат физичка активност и движење надвор во најтоплиот период од денот. Доколку веќе се практикува некаква активност, добро е таа да се изведува рано наутро или во вечерните часови. Останатиот дел од денот треба да го поминат во потемна и разладена просторија.
 
Тешкотии во текот на летните периоди чувствуваат и лицата со проширени вени. Кај овие лица се препорачива што помалку седење и често подигање на нозете над нивото на срцето (во лежечка положба). Може да помогне и масирање на нозете и употреба на препарати за намалување на болката и на отоците.

Дијабетичарите треба секојдневно да го проверуваат нивото на шеќерот во крвта.

Во летните периоди, кај лицата кои боледуваат од дијабетес имаат зголемен ризик од влијанието на сонцето на опаѓање на нивото на шеќерот во крвта. Ова се должи на намалената способност за потење. Со самото ова, осцилациите на шеќерот во крвта кај овие лица се поизразени, а дехидрацијата настапува побрзо. Поради тоа, дијабетичарите треба редовно да го проверуваат нивото на шеќерот во крвта и да водат сметка на исхраната. Симптомите како што се треперење, чувство на слабост и бледило, се само знаци на предупредување, особено ако тие се резултат и на нередовна и несоодветна исхрана.
Високите температури може негативно да влијаат и на ефикасноста на терапијата за дијабетес, особено кај лицата кои примаат инсулин. Поради ова, неопходна е секојдневна контрола на нивото на шеќерот во крвта и соодветно дозирање на лековите во консултација со лекар.
Доколку одите на пливање, потребно е претходно да го измерите нивото на шеќерот во крвта. Доколку вредноста е повисока од 16mmol/l, физичката активност е добредојдена , но доколку нивото на шеќерот во крвта е под 8mmol/l, пред пливањето потребно е да консумирате намирници кои се богати со јахглехидрати, за да се избегне состојба на хипогликемија.

Лицата со болески на респираторниот систем се советува да седат во разладени простории и да мируваат.

Топлото време не е погодно и за астматичарите, затоа што телото разладувајќи се троши дополнителна енергија. Ова доведува до трошење на кислородот во крвта и до појава на забрзано дишење. Вдишувањето на топлиот воздух ги иритира дишните патишта, па се појавуваат симптоми на гушење и свирење во градите.
На лицата кои страдаат од астма не им се препорачува да излегуваат надвор во периодот од 10.00-17.00 часот. Им се препорачува да мируваат во разладени простории.
Пожелно е облеката што ја носат, да биде од лесни природни материјали, бидејќи синтетичката облека спречува испарување на потта и предизвикува прегревање на организмот.
Спортувањето е дозволено во раните утрински часови и доцните попладневни часови, а оброците треба да бидат лесно сварливи и во повеќе мали порции.

Употреба на лекови во период на високи летни температури

Еден од најзначајните негативни ефекти на топлото време поврзано со употреба на одредени лекови е   намалувањето на ефектот на потење.
Бидејќи 90% од способноста на телото да се разладува е преку системот на потење, намалувањето на капацитетот на потење може да предизвика дополнителни компликации.
Имајќи предвид дека повеќе лекови може да делуваат на системот за терморегулацијата, особено е важно да ги следите инструкциите на лекарите и фармацевтите, со цел безбедна употреба на лековите и минимизирање на несаканите реакции.

Општи препораки за заштита и за однесување во услови на високи и екстремно високи надворешни температури

  • Колку што е можно, избегнувајте излегување во надворешна средина во периодот од 10.00-17.00 часот;
  • Избегнувајте напорни физички активности, вклучувајќи спорт и рекреативни активности;
  • При неопходен престој на отворен простор, избегнувајте директна изложеност на сонце, најдете можности за почести одмори под сенка;
  • Носете светла и лесна облека (светлите бои во извесна мера ја одбиваат светлината) од природни такенини (памучни, ленени), ставете заштитни очила и капа;
  • Внесувајте големо количество течности (не чекајте да бидете жедни), почнувајќи од обичната вода за пиење, па сè до минерализирани безалкохолни пијалаци;
  • Избегнувајте алкохолни пијалаци и пијалаци кои содржат кофеин, како и екстремно ладни пијалаци;
  • Внесувајте помало количество храна. Избегнувајте мрсна и висококалорична храна и храна која содржи поголемо количество шеќер;
  • Бидете дисциплинирани во однос на дадените препораки за својата терапија. За секакви промени на здравствената состојба, задолжително консултирајте го вашиот лекар или фармацевт;
  • Ако чувствувате зашеметеност, слабост, вознемиреност или чувство на интензивна жед и главоболка, побарајте помош, преместете се на постудено место, колку што е можно побрзо, и измерете ја својата телесна температура. Веднаш напијте се вода или негазиран минерален пијалак за да се рехидрирате;
  • Доколку имате болни грчеви во мускулите на нозете, рацете и стомакот, што побрзо одморете се на поладно место и напијте се течност што содржи електролити.

Во време кога сме соочени со проблемот на климатските промени и сѐпоголемиот број екстремно топли денови во летните месеци, клима уредите не претставуваат само прашање на комфор или луксуз, туку и неопходност за заштита на човекот од неповолните внатрешни и надворешни влијанија, и подобрување и адаптирање на работните и на животните услови.

Колку употребата на клима уредите е добра или лоша?

Несоодветната употреба, несоодветното приспособување и одржувањето на клима уредите и системите за климатизација, покрај многуте погодности може да имаат и низа недостатоци.
Па, така, наместо комфор и удобност, клима уредите може да  предизвикаат и здравствени тешкотии, па дури и посериозни заболувања.
Докажано е дека долготрајниот престој во климатизирани простории ги влошува симптомите на артритис и воспаленијата на синусите, а зачестена е и појавата на грип, настинки и воспаленија на дишните патишта, токму поради неправилната употреба на клима уредите.
 Покрај ова, константното изложување на телото на температурни шокови секојпат кога излегуваме од разладена просторија на пеколните температури надвор, предизвикуваат стрес кој со текот на времето се одразува и на нашето здравје.

Од каде да се започне и како да се избегнат последиците?

Најважно од сѐ, при купувањето клима уред е соодветниот избор на климатизер што ќе ги задоволи карактеристиките и потребите приспособени на домот или на работниот простор. Изборот на место за поставување дополнително ќе придонесе дали и колку клима уредот ќе го наруши и ќе има влијание врз престојот во просторот. Клима уредот не треба да биде поставен така што директно ќе дува кон местото каде што најчесто престојувате (гарнитури за седење, трпезариска маса). Најдобро е клима уредот да се постави на дискретно место во дневната соба или на позиција од која ќе може да ги „покрие“ повеќето простории во домот.
Лошиот избор и лошото поставување на уредот се првите чекори за очекувани проблеми.

Одржување

Редовното одржување на клима уредите во никој случај не смее да се изостави, затоа што е од големо значење за исправноста и за правилно функционирање на уредот, но и за здравјето на корисниците. Нередовното чистење и одржување предизвикува не само лош квалитет на воздухот и непријатна миризба, туку и придонесува за размножување на бактерии, мувла и габички. На овој начин, клима уредот прераснува во причинител за појава на алергиски реакции, кашлање, кивање, главоболка и сл. Неретко клима уредите се расадници и на бактериски инфекции од кои најкарактеристична е појавата на таканаречена „легионерска болест“ која се добива од бактеријата легионела (Legionella pneumophila). Станува збор за  тешко воспаление на белите дробови кое неретко знае да заврши и со фатални последици.
 Се препорачува клима уредот темелно да се исчисти еднаш годишно, најдобро на крајот на пролетта. Не треба да се чека од клима уредот да почнат да се шират непријатни миризби или климата да почне послабо да лади или да грее.  

Приспособување

За време на топлите и спарни денови се препорачува престој во климатизирани простории, особено на постарите лица, хронично болните и лицата со зголемен крвен притисок. Соодветнататемпература и влажност на воздухот директно влијаат на општото здравје на луѓето, нивната продуктивност и креативност. Но, секако,притоа треба да се внимава разликата помеѓу надворешната температура и таа во просториите, да не е поголема од 5-7 степени Целзиусови. Поголемата разлика во температурата е штетна по здравјето, бидејќи наглите промени се причина кај организмот да доведат до висок степен на стрес. Што се однесува навлажноста на воздухот, најдобро е таа да биде 50%, а клима уредот да биде поставенполека да го испушта студениот воздух.

Клима уред во вашиот автомобил – ДА или НЕ?

Ако одите на подолг пат, клима уредот е неопходен. Млазот на студен воздух насочете го да не „бие“директно кон вас или кон другитепатници во автомобилот. Пред да излезете од возилото,исклучете ја климата на десет минути, а пред да го напуштите возилото отворете ги прозорците да се навикнете на надворешната температура и,на тој начин,да го избегнете температурниот „шок“.
Како и кај домашните уреди, и клима системите во возилата треба да бидат соодветно сервисирани и одржувани.

 



 

За Нас

Ваш Аптекар, наменето да ги задоволи вашите потреби за квалитетни информации во врска со употребата на лековите и другите средства кои ги земате во аптеките. Ние се грижиме за вашето здравје и ќе ви обезбедиме интересни содржини кои директно ќе влијаат врз вашиот приод кон лекувањето и начинот на живот воопшто.

Следете не на Facebook

Newsletter

Внесете ја вашата е-пошта и навремено дознајте за сите новости и информации поврзани со Ваш Аптекар.