МОРКОВ

Морковот, или на латински Daucus carota,е двогодишна коренеста намирница која припаѓа на фамилијата Umbelliferae,распространета во природата во голем број подвидови и вариетети. Морковот е познат кај народот повеќе од 5.000 години, како зеленчук и како лек. Се смета дека потекнува од Иран или од Авганистан, а денес се одгледува и се консумира во текот на целата година насекаде низ светот.

Морковот е добар извор на витамин А, диететски влакна, витамин К и витамин Ц. Освен тоа, во морковот може да се најде и витамин Б6, биотин, фолна киселина (витамин В9), тијамин (витамин Б1), магнезиум, калиум, манган, молибден, железо, фосфор, витамин Б3, витамин Е и цинк. 

Исто така, морковот содржи и фитохемикалии кои делуваат како антиоксиданти:

- Бета-каротин и алфа-каротин, каротеноиди кои нашето тело ги претвора во витамин А, кој е важен за работата на имунолошкиот систем, ги одржува здрави клетките и активира ензими.

- Лутелоин, флавоноид кој покажува антиоксидантско дејство, антиинфламаторно и антивоспалително дејство.

 
Здравствени ефекти

Најголемиот број на благотворните својства на морковот, потекнуваат од неговото богатство во својот состав – бета-каротинот и диететските влакна. Тој ја зголемува природната одбранбена отпорност на организмот, односно го зајакнува имунитетот. На тој начин, морковот е природен лек кој помага при многу заболувања и патолошки состојби.

Го подобрува видот

Еден од главните епитети кои му се препишуваат на морковот, е неговото позитивно влијание на видот и очите. Овој ефект е оправдан поради големата концентрација на бета-каротин во неговиот состав. Исто така, бета-каротинот го намалува ризикот од појава на макуларна дегенерација.

Го намалува ризикот од појава на карцином

Истражувањата покажале дека со консумирање намирници кои се богати со бета-каротин, како што е морковот, се намалува ризикот од појава на рак на бели дробови, дојка, дебело црево и рак на усната шуплина. Исто така, докажано е дека го намалува ризикот од појава на рак на грлото на матката и рак на простатата.

Го забавува стареењето
Високата концентрација на бета-каротин, кој има антиоксидантско дејство, го забавува стареењето. Консумирањето сок од моркови може да биде вистински еликсир за долговечност.

За здрава кожа
Витаминот А и антиоксидантите во морковот ја штитат кожата од штетното влијание на сонцето. Недостатокот на витамин А поведува до сушење и луштење на кожата, кршливост на ноктите и косата. Овој витамин спречува и предвремена појава на брчки, акни, сува кожа, црвенило и нееднаков тонус на кожата.

Го намалува ризикот од појава на срцеви заболувања
Истражувањата покажале дека консумирањето намирници кои се богати со каротеноиди еповрзаносо помал ризик од појава на срцеви заболувања. Не треба да заборавиме дека морковот, покрај бета-каротин, содржи алфа-каротин и лутеин. Исто така, со редовната консумација на моркови се намалуваи нивото на холестерол во крвта.

Го прочистува телото од штетни материи
Витаминот А му помага на црниот дроб да ги отстрани токсините од телото. Диететските влакна кои ги има во морковот, пак,помагаат во чистење на дебелото црево и го забрзуваат движењето на отпадните материи.Морковот е богат со алкални елементи што ја прочистуваат и ревитализираат крвта и, во исто време, овозможуваат соодветна рамнотежа на киселините во организмот.

За здрави заби и непца
Сокот од моркови го стимулира создавањето плунка и,на тој начин,помага во отстранувањето на преостанататахрана во забите. Покрај тоа, влакната на морковот делуваат како четка за заби и непца, додека минералите во морковот го спречуваат оштетувањето на забите.

Го намалува ризикот од мозочен удар
Истражувањата спроведени од страна на научниците од универзитетот„Харвард“покажале дека луѓето кои консумираат 5 или повеќе моркови неделно, се помалку подложни на ризик од мозочен удар, отколку луѓетокои јадат само 1 морков месечно.

Купување и чување
Свежите моркови се достапни во текот на целата година. При купување, барајте млади, кревки моркови со светла боја на коренот и со добра цврстина. Избегнувајте ги омекнатите корења, со засеци или мувла. Исто така, избегнувајте ги особено големите корења, затоа што тие се, обично, презреани и не се особено пријатни за јадење.
Морковот чувајте го во фрижидер, каде во добра состојба може да остане и до две недели. 



Интересни факти поврзани со морковите

- Најдобро е морковот да се консумира свеж. На овој начин, телото го храните со калиум, калциум, железо и цинк,кои делумно се губат со готвењето на морковите.

- Морковите прво се одгледувале поради лисјатаи семињата, не поради корените кои сега,во денешно време,се омилена намирница.

- Морковите првично биле бели, виолетови и црни, денешната боја била создадена со селективно одгледување во Холандија, со цел да се оддаде чест на кралското семејство  „House of Orange“.

-Морковите се еден од најдобрите извори на витамин А, кој е важен за здравјето на коските, забите, очите и кожата.

- Морковите содржат и големо количествошеќер, поради што се вистинско уживање, давајќи му повеќе енергија на организмот.

- Во текот на животот, еден човек јаде 10.866 моркови во просек.

- Една чаша млеко, содржи истоколичествокалциум колку и 9 моркови.

 
 
 
 
 
 
Брусницата (Vacciunium macrocarpon) претставува скапоцено и вкусно овошје, по потекло  од Северна Америка, а успешно се одгледува и расте и на нашите простори, каде е сè почеста на пазарите и на полиците на продавниците. Во последно време, сèповеќе се истакнува нејзината лековита моќ, поради што зазема значајно место во превенција и лекување на многу заболувања.

Лековити компоненти
Плодот има горко кисел вкус и топчеста црвена боја, расте грмушесто со висина од околу 25 см. Освен плодот, се употребуваат и лисјата кои, исто така, имаат лековити својства.
Брусницата е одличен извор на флавоноиди, флавоноли и проантоцијаниди. Покрај тоа, содржи високо ниво на витамин Ц, провитамин А (како бета-каротин), витамини од групата Б, калциум, магнезиум, фосфор, калиум и растителни влакна.

Лековити својства
Благодарение на многубројните корисни материи кои ги содржи, го штити организмот од разни болести и, поради тоа, ова растение е во центарот на вниманието на многу експерти од областа на храната и здравјето.

Свежата брусница, сокот од брисница, замрзнатата или сушената брузница е природен антибиотик и антиоксидант, кој ги уништува штетните бактерии во организмот.
Експертите утврдиле дека брусницата е корисна, пред сè, во третман на уринарните инфекции, претставува добар лаксатив, а има и поволно влијание врз работата на простатата. Делотворна е при отежнато мокрење, поради што се препорачува кај мажи со зголемена простата.
Брусницата е богата со простагландини кои се погубни за бактеријата Ешерихија коли, поради што е ефикасна во третман на инфекции предизвикани од овој причинител.
Исто така, дејствува и на уништување на Хеликобактер (бактеријата), која е причинител на чир на желудникот. Најновите истражувања покажуваат дека е делотворна во превенција на појава на чир на желудник предизвикан токму од Хеликобактер пилори. Во 80% од случаите чирот на желудникот се појавува токму како последица од дејството на Х. пилори на слузокожата на желудникот. Процијанидите, кои се присутни во составот на брусницата, го спречуваат врзувањето на бактеријата за желудочниот ѕид и, на тој начин, превенираат од оштетувања.

На сличен начин, материите кои ги содржи брусницата позитивно влијаат на усната шуплина и дејствуваат против наслагите на забите.
Бројни истражувања за брусницата покажуваат дека материите наречени полифеноли и исопреноиди значително помагаат во намалување на ризиокот од карцином, особено се ефективни протов рак на дојката и матката.
Исто така, го намалуваат ризикот од појава на карцином, како што е рак на градите и на дебелото црево.
Благодарение на способноста да блокира одредени оксидациски процеси, брусницата го чува срцето и има поволни ефекти врз целиот кардиоваскуларен систем. Помага во превенција од артериосклероза.
Помага и при контрола на шеќерот во крвта поради содржината на манган. 1 шолја сок од брусница помага при регулирање на шеќерот во крвта кај пациенти со дијабетес 2. (пациентите со дијабетес треба да внимаваат да не внесуваат преработена брусница со дополнителни шеќери).
Во период кога настинките напаѓаат, брусницата е одличен чувар од нив, а сето тоа е поради големото количество на витамин Ц што го содржи, кој помага во заштита на имунитетот и помага во спречување на настинките.

Борец против вишок килограми
Брусницата е борец против килограмите: 1 шолја брусница содржи околу 16% од препорачаната дневна доза на природни влакна, или околу 4 грама. Тоа помага да го победиме апетитот, а го спречува и прејадувањето. Додека поради природните влакна овозможува движење на храната низ дигестивниот систем, што, исто така, ја намалува и подуеноста.

Внимавајте на изборот
Во комерцијални цели се произведува сок кој најчесто содржи шеќер. Сепак, ваквиот сок нема позитивно дејство токму заради додадената содржина на шеќер.
Некои од драгоцените хранливи состојки се задржуваат и при преработката во џемови, сокови, пити и слатки, но, сепак, најпожелно е да се консумира свежа или сушена, со цел организмот да ги користи што повеќе здравите материи и да не се внесуваат додатни шеќери или конзерванси.
Од брусницата се приготвуваат и доста слатки, џемови,пекмез, пити, благи и сл.
Чист 100% сок од брусница може да се најде во продавниците за здрава храна. 

Чај од брусница
Чајот од брусница најчесто се користи за лекување на органите за мокрење, се употребува при грчеви на меурот и при воспаление на бубрезите, помага и кај луѓе што патат од гихт и од реума.
Доколку не е поинаку пропишано на амбалажата, чајот се приготвува на следниот начин:
-       Една кафена лажичка или филтер ќесичка се потопува во 0,2 л жешка вода, се поклопува и се остава да отстои 5-10 минути, се процедува и се пие.

300 млсок од брусница дневно, докажано ја намалува честотата на појава на уринарни инфекции за 80%.

Тегавец

Тегавецот (лат. Plantago) е уште една популарна билка, со значајно место во народната и алтернативната медицина. Поради неговителековити својства,бил ценет уште одамна, а се сретнува насекаде:во дворови, ливади и шуми, иако расте во специфични услови, поради што бара големо количество дожд, освен во сушниот период. Во својот составсодржи голем број корисни материи,како танин, флавоноиди, калиум, цинк и сапонини. Особено е познат по неговотодиуретичко и антисептичко дејство, како и по позитивните ефекти кај заболувања на респираторниот систем.
 
Заедно со медот претставува одлична комбинација за лекување на бронхитис, а комбинацијата која вклучува и темјан и мајчина душица е најпрепорачлива за проблеми со дишните патишта.

Киселец

Достигнува височина од еден метар, со длабоко развиени корени во земјата. Лисјатаму се со издолжена форма, а стеблото е исправено, избраздено по целата должина и може да се јаде. Киселецот потекнува од Европа и најчесто расте по влажни ливади, пасишта и подрачја обраснати со трева. Се наоѓа и покрај потоци и шумски чистини. Се одгледува и во домашни градини. Во исхранатасе користат пролетнителисја.Најдобро е да се берат кога стеблото сè уште не е целосно развиено (март-мај), а може да се берат и во есен. Лисјата имаат пријатен кисел и освежувачки вкус.

Многу народи ги берат за јадење и поради тоа киселецот е едно од најпопуларните диви зеленчукови растенија. Се употребува во подготовка на супи и салати, а од семето може да се меле брашно. Во народната медицина се користи како лек против скорбут.
Хибискусот е една од најраспространетите  билки на земјата. Постои во повеќе бои и големини, а во Европа бил донесен во текот на 1731 година. Постојат околу 130-150 видовихинискус, меѓу кои Hibiscus syriacus, кој има ситен цвет и е најчесто користен како жива ограда, Hibiscus rosa-siensis кој е популарен како домашна билка, додека пак Hibiscus sabdariffa е видот од кој се прави познат чај од хибискус.

Многу повеќе од егзотична билка
За многумина тоа е само уште еден цвет во нивните градини.Градините во Азија се полни со цвеќиња од хибискус. Во Кина е познат како кинеска роза и представува синоним за богатство. Сепак чајот од хибискус е познат со векови како  пијалок и билка која се употребувала за лекување на многу болести
Така чајот од хибискус  бил познат и меѓу фараоните  и тој се пиел на сите големи прослави , каде што се послужувал за здравица.


 
Состав
Хибискусот содржи лимунска и хибискусна киселина.Од важните компоненти се вбројуваат и антиоксидансите антоцијани, флавоноиди, пектин и фитостерол. Освен тоа содржи и околу значајни количини на железо, ензими, етерични масла  како и аминокиселини важни за човековиот организам.

Лековити својства
Чајот од хибискус  е освежителен напиток со киселкаст вкус кој се должи на лимонската киселина во неговиот состав. Не содржи кофеин и теин, заради што е погоден како чај за релаксација и опуштње. 
Чајот од хибускус е вистинска ризница на витамин Ц и антиоксиданси па е одличн природен лек против настинка, кашлица, грип и треска.
Хибискусот има поволен ефект кога станува збор за следните симптоми : губење на апетит, запек, вознемирен стомак, задршка на течности, срцеви заболувања, намален имунитет, нервни нарушувања, несоница, површни рани.
Ги ублажува грчевите во стомакот и матката, и служи како благ диуретик. Тоа е особено важно за болните од срце и бубрези, затоа што во тие органи се задржува најмногу течности,
Помага при пореметена циркулација, нессоница, површински рани, го освежува здивот.
Поради големата количина на флавоноиди, помага при детоскикација и го заштитува црниот дроб од отрови, го забрзува метаболизмот и ја подобрува работата на штитната жлезда,
Добар е за третирање на покачен крвен притисок. Овој ефект е добро познат и поткрепен со многу научни истражувања.Шоља чај од хибискус три пати на ден може значително да помогне во стабилизирање на крвниот притисок секако без утврдени негативни ефекти. Сепак за да се постигне овој ефект потребно е чајот да се конзумира редовно во текот на неколлу недели
Едно од најпознатите својства на хибискусот е ефектот на разладување на организмот заради што е особено пошуларен напиток за летните жештини. Се користи и како спортски напиток за ублажување на шедта и за таа цел се користи разладен. 

Мерки на претпазливост
 
Конзумирање на хибискус не се препорачува за време на бременост, поради тоа што хибискусот ја поттикнува менструацијата и може да доведе до спонтан абортус . Исто така не се знае безбедноста од користење на хибискусот за време на доењето, па поради тоа не се препорачува да се конзумира за време на доење.
Хибискусот не треба да се употребува заедно за парацетамолот (ацетаминофенот), поради тоа што го намалува неговиот ефект.



Чај од хибискус :
Една чајна лажица од сув цвет од хибискус прелијте со  200 мл врела вода. Оставете да отстои 15 тина минитуии и процедете.По желба додадете мед и цеден лимон. Промешајте и уживајте.

Ладен чај
3 шољи чај од хибискус,  1 шоља сок од портокал и ¼ сок од лимета. Промешајте ги состојките, по желба нарендајте малку ѓумбир и послужете со коцки мраз.
 
 
 
 
 
 
 
 

РУКОЛА

 

Руколата (лат. Eruca sativa) е вкусен лиснат зеленчук кој лесно се одгледува, а воедно ја штити градината од разни штетници, 

 

Состав и лековитост на руколата

Руколата е нискокалорично  растение кое во 100 г содржи само 10 калории, а изобилува со витамините А, Ц, К, рибофлавин и фолна киселина, но и со калциум, магнезиум, бакар, железо, цинк и калиум. Една порција рукола носи 83% од дневната потреба на човекот за витамин К, но и 38% од препорачаната дневна доза витамин А. Магнезиумот и цинкот се исто така дел од богатиот нутритивен составКако и поголемиот дел на останатите зелени лиснати зеленчуци, руколата изобилува со антиоксиданти, го чисти црниот дроб и е идеална за пролетна детоксификација. Руколата е богата со хлорофил и соединенија на сулфур кои го помагаат чистењето на организмот на клеточно ниво. Погодна е и за келатна терапија, која се припишува за исфрлување на тешките метали од организмот. 

ПАПАЈА

Папаја е плод на дрво кое расте во тропските региони на Централна и Јужна Америка. Плодот е голем, а кога е зрел, е жолтеникав или темно црвен. Со вкус наликува на ананас и праска. Интересен е податокот дека постои машко и женско дрво.

 

Папајата е богата со биолошки активни соединенија од кои главна компонента е папаин. Концентрација на активни супстанци варира, во завист од делот на растението. Екстракт од сушени лисја од папаја има антиканцероген ефект, и тоа против широк спектар на тумори, вклучујајќи ги рак на грлото на матката, градите, црниот дроб, белите дробови и панкреасот. Плодот може да се јаде свеж и како суво овошје. Богат извор на витамини А и Ц и калциум, го подобрува варењето на храната и го чува имунолошкиот систем. 

Каранфилчето (Eugenia caryophylatta Thunb.) претставува исушена цветна пупка од тропско дрво, кое повеќе од 2000 години се употребува како зачин и како лек. 
Растението расте високо и до 20 метри, со крупни, издолжени листови и со бели цветови. Цветовите се собираат кога чашката е обоена црвено и се сушат на сонце покриени со листови од растението, при што ја добиваат таа карактеристична црвено-кафеава боја. Мирисот на каранфилчето е јак, специфичен и пријатен, додека вкусот е ароматичен и лут.
 
Во кулинарството
Поради својата карактеристична арома, каранфилчето наоѓа широка примена во кулинарството како зачин. Се употребува при подготовка на многу колачи, јадења и напивки. Најмногу се поврзува со вареното вино, кое речиси не може да се замисли без каранфилче.
 
Состав и дејство
Каранфилчето е богато со етерично масло (15-20%), со еугенол, флавоноиди, танини, фенолни киселини, масно масло и други компоненти. Поради ваквиот состав, на каранфилчето му се препишуваат следните особини: антивоспалително, аналгетско, антиоксидантски, антикоагулационо и локално аналгетско дејство.
Најчесто се употребува за олеснување на стомачните тегоби, за гасови, за дијареја и за повраќање. Го подобрува варењето на храната, го забрзува метаболизмот и ја подобрува функцијата на црниот дроб, а го подобрува и апетитот.
Многу честа и значајна е неговата употреба при воспаленија на усната празнина и гингивата, токму поради неговото аналгетско, антисептично и анестетичко дејство.
 
За дентално и орално здравје

Антибакетриското и антивирусното дејство се препишуваат на присуството на еугенолот, кој се употребува во стоматологијата и делува смирувачки на забоболката. Со масло од каранфилчето се масира вилицата и за 10-15 минути болката треба да престане. Исто така, на болното место може да се стави памук натопен во масло од каранфилче и така да се држи неколку секунди, а забоболката може да исчезне за многу кратко време.
Покрај ова, се употребува и како освежувач на здивот доколку се грицка или како средство за гаргара со неколку капки масло од каранфилче додадени во вода. Вака употребено, освен за освежување на здивот, спречува развој на бактерии во усната шуплина и е одлично за одржување на севкупна орална и дентална хигиена и здравје.
 
Природен афродизијак
Поради благородното дејство на циркулацијата, чајот од каранфилче се употребува како природен афродизијак. Во 2 дл вода се потопуваат 4 каранфилчиња, поклопени се оставаат да отстојат 15 минути, се процедува и се додава цимет. Се пие свежо подготвен.
 


За регулирање на шеќерот во крвта

Каранфилчето може да се употребува и за регулирање на шеќерот во крвта и за слабеење во комбинација со цимет: Цимет (2 стапчиња) и каранфилчето (30 г) се ставаат во 5 л вода и се оставаат така да отстојат 4-5 дена во фрижидер. Напивката се консумира наутро или навечер на празен стомак, а дозирањето е 100 мл. Откако ќе се испијат 3 дози од напивката, се прави пауза од 15 дена. 
 
Каранфилчето, исто така, го јакне и имунитетот, а има и широка примена во производството на парфеми, сапуни, пасти за заби. 
 
Маслото од каранфилче може да го подготвиме и сами
Во тегла се става ¼ цели каранфилчиња и се прелива  со 1 шолја маслиново масло, се остава да отстои 24 часа на собна температура и потоа се процедува. Маслото кое се добива, се чува затворено во тегла и во фрижидер.
 
Бидете внимателни:

Честата употреба на каранфилчето може да предизвика оштетувања и иритација на непцата. Еугенолот го забавува згрутчувањето на крвта, па поради тоа, доколку се употребува во комбинација со антикоагуланси, се зголемуваат шансите за појава на модринки и крвавења.
 
Иако кај нас е најпознат како зачин, каранфилчето има и изразени лековити својства. Покрај силното антимикробно дејство,каранфилчето поседува и антисептично дејство, со што помага при забоболка и при воспаленијана непцето. Се користи и за подобрување на работата на желудникот и за олеснување на дигестивнитепроблеми, како гасови, мачнина, повраќање и дијареја.

За Нас

Ваш Аптекар, наменето да ги задоволи вашите потреби за квалитетни информации во врска со употребата на лековите и другите средства кои ги земате во аптеките. Ние се грижиме за вашето здравје и ќе ви обезбедиме интересни содржини кои директно ќе влијаат врз вашиот приод кон лекувањето и начинот на живот воопшто.

Следете не на Facebook

Newsletter

Внесете ја вашата е-пошта и навремено дознајте за сите новости и информации поврзани со Ваш Аптекар.