Не мора да сте којзнае каков познавач на модата за да ја знаете Катарина Ивановска, нашата најпозната манекенка и модел, која прва ги отклучи вратите на светската модна сцена. По незаборавното животно и професиoнално искуство надвор, денес Катарина работи исклучиво како модел за одбрани брендови, а остатокот од времето е мајка на две деца – синот Вања и ќерката Кира. Valentino, Dolce and Gabbana, Vivienne Westwood, Roberto Cavalli, Dior, Elie Saab, листата на исконски модни дизајнери и брендови кои ја ангажираа, назад во времето, е навистина голема, благодарение на нејзината безвременска убавина која сѐ уште е посакувана и ценета. И кога на истата ќе ја додадете нејзината самоувереност, цврстина, наметливост да поттикне позитивни промени, несомнено, она што Катарина ќе го сработи добива карактер. 
 
Благодарение на социјалните медиуми, денес и обичната жена сака да изгледа убаво, да има добра фигура. Но, малкумина се реални дека за тоа е потребен цврст сојуз меѓу здравата исхрана и спортувањето, па сѐ уште има жени кои губат време барајќи магични формули, напивки, чаеви. Ќе ја прифатиш или ќе ја отфрлиш тезата дека гените, особено после 30-тата и после породување, се само катализатори на она што е неопходно да го сработиме во сала, комбинирано со она што го консумираме? Всушност, кој режим е одговорен за твојот фит изглед?
Генетиката е виновна за мојот изглед пред сѐ. Бидејќи од својата 17-та година сум манекенка и фотомодел – кој мора да ги следи највисоките стандарди во модниот бизнис за висина, тежина и изглед воопшто – стекнав навики кои станаа дел од мојот животен стил. Не можам да генерализирамбидејќи моето тело и изглед се алатката во мојата професија и на тој начин ги третирам и во периодот на бременост, кога само ја менувам динамиката на вежбите, и по породувањето – кога многу суптилно се враќам во форма. Јадам сѐ што ќе посакам, но за среќа немам ниту малку потреба и желба за индустриска храна полна со шеќери и скриени масти. Медитеранската храна полна со хранлив зеленчук и овошје, месо на скара и јаткасти плодови е мојата комбинација. Задоволна сум што мојата професија, онаква каква што е, ме одржува во совршено добро здравје.
 
Има еден чуден парадокс кој им се случува на дел од жените штом станат мајки, некако забавуваат со животот. Не мислам само на физичкиот изглед, туку и на духот. Преголемо посветување на домот и семејството и речиси никаква желба за некогашните активности и навики. На што се должи ова? Дали сѐ уште имаме нерамноправна поделба на обврските во домот, ни недостасуваат пари или таков ни е менталитетот? Мојот впечаток за тебе е дека и покрај сите обврски, и покрај титулата мајка, го имаш задржано својот енергичен дух и дека сѐ уште имаш потреба да се дружиш. Лесно ли доаѓаш до време за себе и дали се наоѓаш во ситуации кога треба да се избориш за истото?
Сите карактеристики кои ги набројавте за некакво стереотипно однесување по породувањето мене не ми се познати. Јас, искрено, немам многу време да залегнам и да си дозволам комоција која можеби некои мајки си ја овозможуваат. Кај мене едноставно животот продолжува, а моите деца навистина имаат многу време да бидат со мене, бидејќи имам слободно време во паузите кога не снимам реклами и едиторијали. Јас потекнувам од спортско семејство каде многу прагматично се организира сѐ и нема време за многу емотивни драми околу некои настани и придавање огромна важност на промените кои ни се случуваат. Научени сме, јас и мојата сестра, да бидеме подготвени и за победа и за пораз, и да продолжиме понатаму исправени и моќни. Единствено нешто што е континуирано кај нас, во целото семејство, е безусловната љубов и поддршка. Тој е мојот начин на грижа и воспитување, а таков одговорен, грижлив и полн со љубов, е и таткото на моите деца со кого ги делиме обврските.


„Не сакам моите деца да бидат оние кои ќе сонуваат да се иселат.“
 

И додека во светот беснеат разноразни движења од типот #metoo, кај нас сѐ уште има луѓе кои твојата професија ја поврзуваат со сексуални злоупотреби, непристојни понуди и слично. Дали денес воопшто има простор за непристојни понуди? Се зголеми ли слободата на моделите, се слуша ли нивниот збор повеќе после овие промени? 
Светското разоткривање на моќните мажи кои злоупотребувале или сексуално вознемирувале жени или млади девојки, колешки и актерки во филмската и модната индустрија, направи квалитетна промена која беше долгоочекувана. Во модниот свет за ова се зборува како за природна појава без да се знаат фактите. Имено, постојат разни типови агенции, оние врвните се постојано будни да не дозволат да се случи нешто на моделите кои ги застапуваат. Интересно е дека во оваа индустрија, за сексуално злоупотребувани, кренаа глас машки модели кои имале непријатни искуства со високопрофилирани фотографи кои важат за легенди во уметничката фотографија како Марио Тестино, Брус Вебер и други. Јас, лично, од старт влегов во врвот на оваа индустрија и околу мојата безбедност вистински се грижеа моите букери. Но, секако, во оваа професија не можеш ништо да направиш ако не си психички силен да ја издржиш, бидејќи модата зад кулисите е преполна со бездушност и ароганција кои произлегуваат од екстремните обврски на сите учесници во неа. Јас стартував со добар совет, а тоа е дека самоувереноста, љубезноста и насмевката, разоружуваат. Од мала си велев на кастинзи: Кики, главата горе! Кој и да е во таа просторија, ти си највисоката која влегува и, сепак, треба да го спуштиш погледот за да ги видиш. Среќна сум што досега немав непријатно искуство во мојата работа и им давам поддршка на сите жени кои имале лошо искуство, сеедно каде, да не молчат, бидејќи тие никогаш не се виновни. Никогаш!
 
Да расчистиме уште една заблуда: Моделите имаат ограничена кариера врзана со годините – дали ова важи само кај нас?! Илјадници жени стареат како виното и сѐ уште заработуваат милиони. Како ја замислуваш твојата кариера во иднина и дали размислуваш за споредна професионална ориентација? Бидејќи внимателно бираш со кого соработуваш, дали во моментов си задоволна од постигнатото или копнееш за повеќе, за странство?
Точно е дека има лимит во мојата професија, но тој лимит во денешниот моден свет е растеглив и зависи од изгледот и можностите на моделот. Јас, денес, по враќањето од Њујорк, сум исклучиво фотомодел и со комбинацијата на класичен и атлетски изглед сѐ уште добивам работа. Истата, поради родителството, е со намален интензитет, но и самата индустрија многу бргу се менува станувајќи дигитална и валоризирана од следбеници на Инстаграм. Бидејќи не се соочувам со притисокот со кои младите манекенки се соочуваат, работам, буквално, од силината на моето професионално искуство за кампањи каде е потребна таканаречена безвременска убавина и истата не подлегнува многу на трендовите и популарноста. Инаку, немам желба за бесконечно присуство така што не верувам дека за потребите на мојата работа во иднина ќе применувам пластична хирургија за да задржам некаков младешки изглед. Модната индустрија денес е фокусирана и на возрасните жени, и тие имаат огромна палета на модни брендови и козметика кои бараат класична убавина. Она од кое никогаш нема да се откажам е да ја искористам мојата појава за квалитетни промени во општеството и секогаш да бидам глас на оние кои, на каков било начин, се обесправени или загрозени. Сакам мојот син и ќерка да растат среќно, во средина каде ќе може да се изградат во убави личности полни со љубов, разбирање и толеранција. Не сакам моите деца да бидат оние кои ќе сонуваат да се иселат. 


„Кариерата ја стартував со добар совет, а тоа е дека самоувереноста, љубезноста и насмевкатаразоружуваат.“
 

Скокањето од кревет сред ноќ, препотени од глава до пети,воопшто не е пријатно, без оглед на возраста. Новите истражувања велат дека кошмарите се индикатор за менталната состојба на човекот–што точно сакаат да кажат со ова?

 
 
Одите по темна уличка. Сами сте, нема никој. Толку е тивко што можете да си го чуете сопственото дишење. Одеднаш слушате чекори зад вас, брзи и гласни чекори. Се обидувате да избегате, но нозете како да ви се залепени за асфалтот. Срцето ви тупка в гради, туѓите чекори се сѐ поблиску. Но, вие не можете да се поместите од местото. И тогаш...ги отворивте очите. Во собата е тивко, а вие сте безбедни во постелата. Тоа било само сон, многу реален сон.
Секој кој ја искусил оваа специфична ноќна мака може да ја посведочи моќта на потсвеста која нанесува терор, вознемиреност, страв, збунетост, срам, понижување. (Иако на јаве не излеговте од дома без долна облека, сонот беше толку реален што имате чувство како вистински да сте го доживеале.)Светлината на денот прави и највознемирувачките кошмари да изгледаат глупаво. Но, последните истражувања ги поврзуваат кошмарите (особено ако се чести) со менталната добросостојба, дали тоа значи дека соновите имаат темна страна? 

Од каде доаѓаат кошмарите?
Не постои возрасен кој како дете не се плашел да заспие поради вештерки, чудовишта и останати фиктивни ликови. Денес, ваквиот страв кај децата е уште поголем, благодарение на YouTubeи достапноста на несоодветна содржина за возраста, но и живописните игрици исполнети со насилство. Дали е возможно ваквиот страв кој стартува во детството да остане заробен сѐ до возрасното доба? Дали проблемот е многу подлабок од хиперактивна имагинација? 
Д-р Bryony Sheaves, истражувачки клинички психолог одинститутот „Sleep and Circadian Neuroscience“при Универзитетот „Оксфорд“, предводел студија во која ги анализирал психолошките и физиолошките фактори кои имаат потенцијал да предизвикаат кошмари. „Обично, кошмарите се поврзуваат со децата, бидејќи тие природно повеќе време поминуваат во РЕМ фазата (брзо движење на очите, фаза во која настапува сонот) во однос на возрасните, објаснува таа. Но, годините не се штит од кошмари, особено не ако сте жени.“
„Во литературите за сонот постои тврдење кое вели дека жените почесто имаат кошмари отколку мажите – интересно, но разликата во половите се јавува во адолесценцијата“, додава таа. „Првичните откритија сугерираат дека жените генерално повеќе ги запомнуваат соновите и затоа поверојатно е да ги задржат и да им се вратат. Од друга страна, жените се склони на чувствата како анксиозност и грижа, а грижењето е еден од најдобрите предвидувачи на кошмарите.“ Оттука, она што го сонуваме е директно поврзано со маките кои нѐ мачат додека сме будни. 
Додека врската помеѓу кошмарите и стресот одамна е потврдена, голем број истражувања заговарат теорија дека зачестените кошмари се симптом за нешто повеќе. Кошмарите се вообичаен симптом на синдромот на пострауматски стрес (PTSD)– толку чест, што стануваат критериум за дијагноза. Во една од најобемните студии која ја проучува поврзаноста помеѓу кошмарите и менталното здравје, објавена во магазинот „Scientific Reports“, во 2017-та, психолозите од „University of Turku“ во Финска заклучија дека кошмарите треба да бидат сфатени како ран индикатор за кое било ментално растројство. 
„Нашата група испитаници покажа дека луѓето кои често имаат вознемирувачки кошмари е поверојатно да развијат анксиозност, параноја, депресија и халуцинации“, додава д-р Sheaves. Ова не значи дека сите луѓе кои страдаат од кошмари имаат или ќе развијат ментални потешкотии, но шансите за истите се повисоки.

Губење на сонот
Последните истражувањаотворија клучно прашање: како да знаеме кога кошмарот е повеќе од кошмар? Прво, многу е важно да правите разлика помеѓу кошмар и други ноќни маки. „Кошмарите најчесто се дефинираат како интензивни негативни сонови кои се случуваат во последната третина од ноќта и предизвикуваат значителен стрес по будењето“, објаснува д-р Michelle Carr, истражувач во лабораторијата за сон при „University of Swansea“. „Тие се разликуваат од другите облици на препреки при спиењето, како ноќните терори или конфузните возбуди, по тоа што за кусо време сте будни и свесни и чувствувате одредени физички симптоми како срцебиење, потење и забрзано дишење.“
Ваквите интензивни симптоми го потенцираат стравот, а се должат на тоа што телото е многу поблиско до фазата будење кога настапува кошмарот што не е случај кога сонувате обичен сон. „Мускулната тензија е нагласена, човекот многу повеќе прета со нозете и срцевиот ритам е неправилен – со слични реакции би се соочиле доколку наидете на негативни емоции во реалниот живот“, додава д-р Carr. 

Кошмар со отворени очи
Експертите се согласуваат дека повремените кошмари не се причина за грижа и дека треба да побарате помош штом нивната зачестеност влијае на редовното спиење – штом се соочите со несоници. Во моментов, истражувачите работат на терапија при која човекот треба да се потпре на својата имагинација и да напише позитивни алтернативни завршници на кошмарите. Засега, ефектите се позитивни, но потребно е време оваа терапија да влезе во практика. 
Што се однесува до целокупното здравје, ментално и физичко, секој обид да го контролирате  расположението и нивото на стрес-хормоните е од помош. Од помош се и сите тактики за релаксирање пред легнување како медитација, јога вежби, топла бања или апликации со бели звуци. Ако кошмарите пак се појават, но се случуваат повремено, не кревајте паника. Во суштина, кошмарите се одлични алатки за да го препознаете стресот што ве напаѓа во вистинскиот живот, но кој потсвесно или свесно сте одлучиле да го потиснете. Работете на тоа да се ослободите од нервозите, а чудниот кошмар не е вреден за да ви го украде сонот. 
 

Декодирање на соновите
Anna-Karin Bjorklund, советодавен психолог и автор, открива што всушност сигнализираат оние добропознати сонови.
ПАЃАТЕ
„Овие сонови се случуваат кога нештата не се одвиваат според планираното и промените се случуваат многу брзо. Ако паѓате и паднете, можеби ќе имате корист ако прифатите дека нештата не се по ваше. Ако се разбудите сред паѓање, тоа можеби е знак дека е време да ги свртите нештата во сосем друг правец.“
ГОЛИ СТЕ
„Дали имате чувство дека премногу се изложивте себеси? Можеби споделивте тајна или откривте нешто за себе поради што сега стравувате дека ќе бидете погрешно интерпретирани?“
ВЕ БРКААТ
„Бидејќи соновите се интерпретација на нешто што тлее или се развива во вас, ако сонувате како ве брка некој или нешто, запрашајте се дали има нешто во вас од кое бегате. Можеби се срамите или ви е неудобно од некои свои реакции?“
НАЗАД ВО УЧИЛИШТЕ
„Ако сонувате како одново сте ученик или полагате испит, голема е веројатноста да се соочувате со недостиг на самодоверба. Овој тип на сон е индикација дека е време да се фокусирате во животот и да истражите што е она што може да ви ја развие самодовербата.“
 

Компјутерот ми го краде сонот – што можам да сторам?
 

На сите ни се има случено, денот да го поминеме пред компјутер, а ноќта да ја поминеме залудно броејќи овци. Несоницата е чест сопатник на преморот. Шансата да ја поправите штетата се крие во појадокот. Истражувањето објавено во весникот „Food“ откри дека каротеноидите (како лутеинот), присутни во жолчките, можат да го поправат квалитетот на сонот. Истовремено, тие го бришат уморот видлив на регијата околу очите и штитат од главоболка. Плус, штом ги проголтате, антиоксидантите се конвертираат во витамин А – клучен за долгорочно здравје на очите. Но, внимавајте на начинот на подготовка на јајцата, при пржење скоро се преполовуваат каротеноидите. Најдобрата опција е меко варено јајце.
 

Знајте го ова...

78 е процентот на учесници во една студија кои добиле изгореници од сонце, бидејќи користеле само чадор како заштита од УВ зраците. Од оние кои користеле СПФ, само 25 % се соочиле со изгореници, се вели во студијата објавена во весникот „Jama Dermatology“.
 

Дали е можно да имам киселини поради неправилно седење?

Пецкањето во грлото или народно кажано „киселини“, научно се нарекува Гастроезофагеална рефлуксна болест (ГЕРБ) која настанува кога желудочната киселина навлегува или се враќа во хранопроводот или во усната празнина. Алкохолот, зачинетата храна и кафето се топ три предизвикувачи на оваа состојба. Но, диететичарот Helen Barrеt тврди дека и самото држење на телото може да ја поттикне оваа состојба. „Ако постојано сте стуткани или згрбавени пред монитор и го потиснувате стомакот, киселините лесно ќе се качат до устата. Ваквиот проблем не смеете да го игнорирате во случај да зачести, бидејќи најлошото сценарио гласи: рак.“
 
 

Кое е најздраво масло за готвење?

Во однос на калории, маслата се слични – околу 120 калории во една супена лажица. Но, секое има свои особености, па добро е да ги ротирате во исхраната. 

Маслиново масло– Ќе ви помогне да го намалите лошиот холестерол и крвниот притисок и да ги редуцирате воспаленијата. Екстра девственото маслиново масло е побогато со антиоксиданти и антивоспалителни хранливи материи.

Масло од грозје– Богато со витамин Ц и Е, бета-каротен, антиоксиданти кои штитат од слободни радикали.

Кокосово масло– Една супена лажица содржи околу 13.6 г масти, 12 г од нив се заситени. Но, некои од овие „лоши“ масти се тип лауринска киселина која го поттикнува имунитетот и ги убива лошите бактерии. Во суштина не е лош избор, но ако не го користите секојдневно.

Масло од авокадо– Содржи големи дози на витамин Е и е вистински благодат за здравјето на усната шуплина: докажано одлична превенција од парадентоза.
 

Дали е подобро да вежбам сама или во група?

Една нова студија тврди дека вежбањето во група не само што ќе ви донесе поголеми и побрзи резултати, туку ќе ви ја поправи и психата. Во 12-неделната студија, која била спроведена меѓу студентите на „University of New England“во САД, се вели дека групните фитнес сесии во траење од 30 минути, за само една недела успеале да го намалат стресот меѓу испитаниците за 26 %. Учествувањето во редовни групни фитнес сесии води до значајно намалување на стресот и зголемување на физичкиот, ментален и емотивен квалитет на животот во споредба со вежбањето насамо или нередовно вежбање. 
 

За најдобра превенција од брчки околу очи, дали треба да ги нанесувам кремите и наутро и навечер или доволно е само навечер?

Бидејќи кожата околу очите е тенка, а ги користиме фацијалните мускули цел ден (трепкаме, се смееме, замижуваме на сонце) добро е да нанесувате крем во неколку слоеви и тоа наутро и навечер. Одберете производи кои се наменети за вашиот конкретен проблем и нанесувајте ги според густината стартувајќи со најмалку густиот. За преку ден ви треба формула која содржи витамин Ц за да ве штити од слободните радикали и антиоксидант како витамин Е. За навечер, задолжително нанесете го кремот еден час пред спиење за да има доволно време да се апсорбира, одберете хидратантна формула на база на ретинол.

Дали е возможно густиот распоред и јадењето на нога да се причината што стомакот ви расте под биро?
 

Ретко кога се исклучувате од сѐ;вашиот следен слободен викенд без никаква социјална агенда сѐуште го нема на список;јадете нешто набрзина на биро или додека се превезувате од едно до друго место;приоритетни ви се роковите, родендените на пријателите, часовите по вежбање, семинарите за себенадградба; телефонот ви е преполн со апликации коишто ви овозможуваат брза проверка на мејловите или комуникација со тимот;пиете суплементи за да дојдете до плус енергија и пиете кафе во неразумни количества за да останете будни. Ако можете да се препознаете себеси во која било од овие навики, тогаш ќе си земеме за право да ве прогласиме за уште еден член на генерацијата што никогаш не спие! 

Ви честитаме, вие сте едно посветено, вредно човечко битие што постојано работи, а јаде и спие колку да преживее. Но, дали ваквото однесување е причината за новата епидемија што владее меѓу луѓето? Необјаснива, тешка за контролирање, честопати крајно непријатна подуеност! Во суштина, речиси половина од популацијата се соочува со некаков облик на дигестивен проблем, но она што денес зема замав е подуениот стомак предизвикан од презафатен ден. Како одминува денот, стомакот станува сѐпоголем и поголем, дури и тогаш кога оброкот не подразбирал глутен или млечни производи. 
Ваквиот проблем дополнително се комплицира во зимскиот период – студијата објавена во „Европскиотвесник за клиничка исхрана“, откри дека учесниците дневно јаделе 86 калории повеќе во есен отколку во пролет и притоа биралепомасна храна. А, што кога на ова ќе го додадеме зимскиот празничен период? 
Модерниот начин на живот честопати нѐостава преморени. Под влијание на густиот распоред, го губиме балансот вклучувајќи го и дигестивниот. Дали решението е во здравата храна или во начинот на кој ја консумираме храната? 

Без оглед на причинителот на подуеноста, неопходно е да се стартува со навиките во исхраната, бидејќи дигестивниот систем започнува со устата. Која е најстарата диетална солуција на зафатените? Прескокнувањето оброк! Немате време за јадење? Без грижа, ќе ги испиете калориите на настанот што треба да го покриете попладне. Забелешка: не правете го ова! Сигурно очекувате дека помалата консумација на храна и пијалаци ќе резултира со порамен стомак, но периодот на глад најверојатно ќе доведе до поголем надоместок следниот пат кога ќе јадете. Д-р Чуткан, автор на „Лекот за подуеност“ („The Bloat Cure“) објаснува: „Ако се долги временските рамки во кои нема никакво движење низ дигестивниот систем, тоа ќе го направи неактивен, мрзлив, а веројатноста да се подуете по следниот оброк ќе се зголеми“.

Кога јадете, дали го преполнувате стомакот меѓу два состанока или набрзина каснувате нешто работејќи на задачите што треба да се завршат? Брзиот животен стил поттикнува навики на брзо јадење во буквална смисла на зборот. Јадењето на биро, дури и кај оние кои консумираат совршено балансиран и здрав оброк, носи неколку непријатни нуспојави. Јадењето во изолација, без колегите кои несвесно поставуваат темпо, е секогаш пообилно. Пренатрупаниот дигестивен систем, со еден оброк и тоа со добра храна, е најчестата причина за подуеност. Кога јадеме во брзање, најчесто јадеме погрешна храна. Аерофагијата (голтање вишок воздух) е уште еден симптом на брзиот животен стил. Д-р Чутканвели дека голтањето воздух расте правопропорционално со мултитаскингот. Скролањето по телефонот додека јадете го одвлекува вниманието од ефикасното јадење. Мислите ли дека вежбањето помага? На многу начини да, но сѐшто ве охрабрува да дишете преку уста – настинка, алергии, интензивен тренинг – ве прави склони на аерофагија. 
Иако зелените сокови и авокадото го живеат своето време, а здравиот начин на исхрана се протна во нашите животи како тренд, дали е тоа доволно за никогаш повеќе да не се чувствуваме подуени? Камо нештата да беа толку едноставни. „Фиброзните зеленчуци и овошните шеќери предизвикуваат гасови преку ферментацијата, индиректно дувајќи го стомакот“, вели експертот за холистичко здравје Мари Рејнолдс. Гравот, леќата, кромидот, сите може да предизвикаат подуеност. Шабир Даја Мфарм, коосновач на „Викторија Хелт“ („Victoria Health“), објаснува дека не е до тоа што јадете туку кога јадете. Веќе знаеме дека големите оброци доцна навечер не се препорачливи за дигестивниот систем, но како влијае константно променливиот распоред? „Во нашето тело функционира автономен нервен систем. Од него, еден систем е задолжен да ги контролира нашите ‘гладни и жедни’ одговори, додека неговиот двојник ги контролира ‘одмори и закрепни’ функциите. Овие системи, обично, се исклучуваат околу 19:00 часот, а тоа значи дека дигестивните ензими ја забавуваат својата функција и дигестијата генерално е отежната“, објаснува Рејнолдс.„Благодарение на брзото темпо на модерниот животен стил, нашиот автономен систем честопати знае да нѐизневери и токму затоа се случува феноменот на подуеност поттикнат од превисока окупација“.
Кафето кое нѐодржува во живот во текот на пеколните недели и не е најдобриот избор за организмот. Кофеинот привремено ги поткрева енергетските нивоа, но негативно влијае на водата што ја пиеме. Кофеинот е диуретик што доведува до дехидрација, тоа доведува до стагнација во утробата и подуеност.
И кога на сето ова ќе го земеме предвид фактот дека храната што ја внесуваме е стерилизирана, водата е хлорирана, а антибиотиците ги уништуваат и добрите и лошите бактерии во стомакот, не е чудно што лесно се случува дебаланс на микробиомот (заедницата на микроорганизми во стомакот). „Можеме да се заштитиме од штетните бактерии, но прашањето е колку внесуваме од здрвите ‘бубачки’ кои се клучни за здравјето на дигестивниот систем и за интензивирање на имунитетот“, вели Карла Оутс, основач на „The Beauty Chef“. „Модерната храна, вода и лекови што редовно ги апсорбираме, ги елиминираат патогените, но и здравите микроби. Честопати се неопходни, но неопходно е да влијаете на колониите преку храна што изобилува со пробиотици со цел да ги намножите добрите бактерии во стомакот“. Клучот е да јадете промислено, но понекојпат да си дозволувате да уживате во оброкот. Забавете и сочувајте ги новините на Инстаграм за подоцна, подобро јадете додека гледате ТВ, за да избегате од навиката на одговарање мејлови за ручек. 
Ќе мора да поработите и на уморот. „Стрес и умор – чума за младите зафатени луѓе којашто најчесто резултира со сиромашно здравје“, вели д-р Сеп Фегерл од „Vivamayr Altausse“ клиниката. Иако животот на нога не е нешто ново, уште една додатна причина за енормниот раст на уморот се социјалните медиуми. „Жените имаат поголеми афинитети за социјална интеракција и работа на Нет;социјалните медиуми им овозможуваат да го прават тоа без ограничување“, вели д-р Фегерл. Не е изненадувачки што ваквата постојана конекција има последици: „Мозокот е константно активен, при што, драматично се редуцира времето за ментално заздравување“.

Каква врска има ова со стомакот? Ако го земеме предвид вообичаеното уверување дека стомакот е „вториот мозок“, тогаш одговорот е очигледен. Стресот и покачениот кортизол што го предизвикува, влијае на стомакот и композицијата на бактерии. „Дигестивниот систем е центарот на имунитетот, тој ги контролира речиси сите процеси во организмот“, објаснува Оутс. Дигестијата, циркулацијата, хормоните, сите делумно ги диктира гастроинтестиналниот тракт. „Тука се креираат невротрансмитерите, хормоните на метаболизмот, се неутрализираат патогените бактерии, се елиминираат токсините и се произведуваат хранливи материи. Што значи, од состојбата на микробиомот зависи нашето расположение, телесна тежина, здрава кожа, имунитет и општата здравствена состојба“, вели Оутс. 

Серотонинот, познат како хормон на среќата, го подобрува расположението; кога е во дефицит води до анксиозност и депресија.Се проценува дека 90% од серотонинот се создава во стомакот. Недостигот од овој дигестивен серотонин може да предизвика дигестивни проблеми, констипација или подуеност. Како да го направите стомакот среќен? Земете предвид сѐшто беше кажано погоре. 
Што можете да сторите за да го решите конкретно проблемот со подуеноста? Да јадете во мир и тишина! Да јадете полека и да уживате со сите сетила! Еве уште неколку тактики:

Подуеноста е повеќе симптом, а не дијагноза!

ЈАДЕТЕ ПРОМИСЛЕНО
Земете предвид што и каде јадете. Д-р Сеп препорачува да џвакате до 30 пати пред да го голтнете залакот, за телото да произведе ензими што ќе ја олеснат дигестијата. Фокусирајте се на храната пред вас, без разлика каде сте.

БИРАЈТЕ ПАМЕТНА ХРАНА
„Ако навистина сакате резултати, запознајте се со лактоферментирана храна богата со пробиотик“, вели Оутс. Лактоферментацијата е процес во којшто состојките се ферментирани со бактерија што произведува млечна киселина. Таа ја прави храната лесно сварлива и ја зголемува нејзината нутритивна вредност. Кефирот и комбухата се одлични примери.

ЈАДЕТЕ РАЗНОВИДНА ХРАНА
Грав, брокола, карфиол, зелка, лук, кромид – се познати по тоа што поттикнуваат гасови, но тоа не значи дека треба да ги исфрлите, бидејќи се корисни и содржат многу растителни влакна. Она што поттикнало подуеност денес, не значи дека ќе поттикне и утре. Јадете ги во умерено количество, секогаш комбинирајте ги различно и внесувајте многу семиња. 

47 е просечниот број на часови во коишто храната се задржува во дебелото црево кај жените, според студијата на „Клиниката Мајо“. Кај мажите, се задржува само 33 часа. 


Мени против подуеност
Во основа, храната треба да изобилува со разновиден свеж зеленчук, ферментирани производи, риба, а протеините, главно, да доаѓаат од јајца и пилешко. Дајте си слобода да правите различни варијации на овие рецепти.


 ПонеделникВторникСредаЧетвртокПетокСаботаНедела
ПојадокПечени модри патлиџанизачинети со лимонов сок, маслиново масло, толчен лук и солВарено јајце, домат и авокадоКапрезе омлет со домати, моцарела и босилекКајгана со пиперки и салата од доматиЧаден лосос и омлетПечен сладок компир и варено јајцеОмлет со печурки и домати
РучекКиноа салата со семки од тиква и сончоглед, цвекло и свеж босилек или нанеПечен сладок компир со туна и руколаСалата од цвекло со козјо сирење и оревиИнтегрални шпагети со песто и руколаЗеленчукова фритата со зелена салатаСупа од праз и лимон (она што остана од претходниот ден)Посна турлитава (она што остана од претходниот ден)
СупаСладок компир со ѓумбир и индиски оревиСладок компир со ѓумбир и индиски оревиСпанаќ, компир и кељСпанаќ, компир и кељ
 
Праз со лимон  
ВечераЗелена салата со домати и пилешко, зачинета со пармезан и грчки јогуртМлади тиквички со песто, топено сирење и пилешко на скара Лосос печен на скара со зеленчук варен на пареаПечени пилешки гради со пиперка и лешници и зелена салатаПечен мешан зеленчук со ракчиња или пилешкоПосна турлитаваПечен лосос со тиква и друг зеленчук по желба
 
Доволно е да го напишете нејзиното име на Google,за Википедија да ви го откриeбогатиот животопис на Илина. Во периодот од 2006-2016, успева да искачи пет од седум највисоки врвови, на пет различни континенти. Во 2013, по повеќемесечна подготовка, Илина Арсова станува првата жена Македонка која се искачува на Монт Еверест. Како ликовен уметник реализира 15 самостојни изложби во Македонија и во странство, а учествува на истакнати групни изложби и биеналиња. Во меѓувреме, ја издаде својата прва книга „Планинарење“. Креираше и продуцираше краткометражен серијал „Ова е нејзината приказна“ во режија на Игор Христов, каде ги овековечи приказните на неколку балкански хероини од авантуристичките спортови. Создаде пакетче разгледници со наслов „Дневник на моите височини“ – репродукции на нејзините дела инспирирани од планините, со кратко објаснување за нивното потекло. Нејзината борба за заштита на природата и моралните вредности, особено меѓу младите, активна е до 
ден-денес. Се чини дека оваа дама не застанува и навистина е за восхит сето она што го има постигнато толку млада. Но, уште поголемо воодушевување предизвикува нејзината приземност, искреност и човечност, кои се чувствуваат и меѓу зборовите што ги сподели со нас.
 
Социјалните медиуми ни овозможуваат да ѕирнеме во животот на навидум обичните жени. Кога човек ќе ѕирне кај вас, е тука има што да види! Свесни ли сте за позитивното влијание што го имате врз луѓето? Верувате дека ваквата транспарентност ќе има моќ да ги врати во општеството загубените вредности? 
– Ви благодарам за убавите зборови и се радувам ако навистина можам позитивно да влијаам врз другите. Она што во текот на животот ме направило цврста и одлучна е спортот, затоа и гласно го препорачувам секому. Со формирањето на здрава и спортска нација, како што некогаш сме имале, несомнено дека ќе имаме посреќни и повеќе исполнети луѓе. За таа цел не само што се потребни домашни идоли, туку и зајакнување на самодовербата кај луѓето, особено кај понежниот пол. Прифаќањето на себеси и на околината со сите доблести и мани, соочување и подобрување на состојбите. Како позитивна промена, забележувам дека луѓето повторно се насочуваат кон сопствените предизвици и соништа (наместо на оние на комшијата). На тој начин тие си дозволуваат да се надградат и пораснат до степен кој ги исполнува и ги прави среќни. А, кога ние сме среќни, полесно е да правиме промени околу нас. Таа промена несомнено ќе се одрази и на општеството. Имено, луѓето со својата активност и делување го обликуваат општеството.
Се вели дека жените се повеќе склони кон „мултитаскинг“, за разлика од мажите кои почесто се губат меѓу повеќе работи истовремено. Јас практикувам паралелна активност за одредени работи и на тој начин си наоѓам нови предизвици. Сепак, треба да бидеме внимателни да не се распнеме премногу, па да не можеме да го довршиме она што сме го започнале.
Секако дека има работи што не знам да ги правам, но и во нив наоѓам предизвик. Не би рекла дека тоа е готвењето, но, еве на пример, сметам дека не сум вешта во ниту еден спорт со топка, (освен пинг-понг), ниту пак имам какви било музикални предиспозиции. 
Интересно е дека во моментот кога ќе си признаете дека во нешто не сте добри, или дека може и подобро, веднаш отворате цело пространство можности за истото да се научи.
 Додека студирав на ФЛУ, професорот нѐ учеше дека само 1 % е талент, останатото е работа. Што значи дека речиси сѐ може да се научи!
Затоа, ве молам, не бидете од оние кои мислат дека знаат сѐ, бидејќи секојдневно губите стотици можности да научите нешто ново! 

Колку луѓето се свесни дека вашиот успех е двојно поголем само затоа што доаѓате од Македонија? Дека вие сте всушност хероина поради тоа што во ниту еден миг не се откажавте од својот сон и покрај недостигот од материјална и морална поддршка? 
-Точно е дека потеклото и средината во која живееме може да не поттикне или да не назадува во подвигот. Дефинитивно чувствувам дека во Македонија е многу тешко да се напредува. Моите успеси честопати беа повеќе ценети на други места во светот. Вистина е и дека во 2013 година кога народот и медиумите ме доживуваа како „национална хероина“, јас одев автостоп до Охрид, немајќи пари ни за автобуски билет. И покрај огромната поддршка од семејството, ми беше непријатно да барам пари на 30-годишна возраст. Токму тие работи можеби ме направиле да бидам уште посилна. 
Мора да го прифатиме фактот дека потеклото не зависи од нас и истото не може да го промениме. Можеме да ја промениме мислата, кога сме наклонети кон „самоутеха“ си велиме: „Со оглед на тоа од каде доаѓам, мојот резултат воопшто не е лош“, или пак кога сме повеќе критички настроени и си велиме: „Ова не е ништо во споредба со светот.“ Не е во ред да се „вадиме“ на потеклото, без вистински да се потрудиме да оствариме нешто. 
Освен да ги качувам планините, кои чувствувам дека ми се многу блиски, сакав да ги донесам светските практики и да придонесам кон напредок во моите области на делување. Навистина не е лесно да се работи со луѓе кои „знаат сѐ“ додека потајно сакаат да си наштетат еден на друг. Сепак, верувам дека резултатите ќе бидат видливи по неколку години. 
Практиката покажува дека секој од нас, секоја индивидуа има моќ да предизвика промени. Додека бев повеќе ангажирана околу еколошкиот активизам, ја сожалував екстремно ниската свест на луѓето кои ми велеа: „Зарем јас и ти ќе го спасуваме езероно?“ – Секако дека ДА, повторував, ние ќе почнеме, па други истомисленици ќе се придружат. Секоја промена треба од некаде да почне. Еден дрзок комшија еднаш ми рече: „Ех, девојко, знаеш ли јас што имав постигнато на твои години? Си отидов од државата!“ – „Епа, јас се вратив“ – кусо му одговорив. 

Колку ве нервира што попрво луѓето ги интересира да дознаат сѐ за вашата врска со Игор, отколку за вашите успеси? 
– Ова прашање понекогаш ме загрижува, особено ако се навратиме на почетокот на ова интервју каде тврдам дека човек единствено може да биде среќен и исполнет кога ќе ги задоволи сопствените соништа и потреби, а во тој случај сме презафатени со сопствената мисија што немаме многу време да гледаме во животите на другите. Не ми пречи тоа што на некој начин ја забавуваме македонската публика и ги храниме медиумите со нашата реална приказна, но ми пречи тоа што оние вредности за кои зборувавме на почетокот, изгледа дека се навистина заборавени. 

Дали балансот е вашата движечка сила и клуч за вашиот успех? 
– Пред сѐ, би рекла самодисциплина. Не секогаш ќе имаме мотивација и инспирација, но тоа не е изговор да не седнеме пред празното платно и да почнеме со сликање. Исто така, сметам дека е важно човек да биде флексибилен во однос на сопствените амбиции и да знае да се задоволува со помалку. Така ќе може да биде среќен и во средина која навидум е пореметена од онаа што ја посакува, да умее да најде нешто интересно во различни области. Тоа го правам јас во моментов, се задоволувам со компромиси на неколку полиња, што не е сосема спортски, но е човечки. Благодарение на љубовта кон природата во сите свои форми, умеам да уживам и во реката и во езерото, исто колку и во карпите и планините, кои сѐ уште ми се омилени. 
Колку Ковид-19 беше лекција за вас, што добро ви донесе, а што лошо?
Беше голема лекција, борба со сопствениот немир. Насочување кон себеси и кон работите за кои никогаш сум немала време... односно така велиме за сите работи кои во моментот не ни се приоритет. Честопати слушам домаќинки со заробени соништа, со однос како да работат за бордот на директори на Светска Банка, „Немам време за ништо“ – ќе речат. Воопшто не ги оправдувам и дури ги карам ако умеат да ме разберат. Секој има барем половина час дневно што може и треба да си го посвети себеси. Тоа е најважно. Сетете се кога патувате со авион и кога стјуардесата ги кажува безбедносните мерки: „Прво заштитете се себеси, а потоа оној до вас!“ Така и за амбициозните домаќинки целосно посветени на домот, ако вам нешто ви фали, тоа апсолутно ќе се одрази на домот.

Не бидете од оние што мислат дека знаат сѐ, бидејќи секојдневно губите стотици можности да научите нешто ново! 
 

На што работите во моментов?
– Пишувам, работам на илустрации за книга, на ликовното творештво, на дистрибуција на книгата која веќе ја издадов... односно се снаоѓам. Како и сите во ова време. Како туристички работник, мојата област беше една од најзагрозените за време на пандемијата. Благодарение на оној „мултитаск“ кој го спомнавме погоре, успеав да егзистирам без поголеми тешкотии. Со голема љубов и посветеност ги споделувам моите приказни на мотивациски говори, а чекам подобри времиња за да продолжам со редовните едукативни настани за млади како што е организирање спортски кампови и интерактивна настава во природа. 

Колку јавноста е подготвена за уметност, да ја ужива, да ја препознава и да ја купува?
– Мислам дека уметноста назадува, како и општата култура, а допрва ќе назадува со промена на законот и намалување на часовите по музичко и ликовно. Ние сме земја која низ историјата сведочи висока естетика и уметност во чекор со светските трендови. Но, додека светот продолжи да оди напред кон современи трендови и минимализам, ние заглавивме во кич и турбофолк. Навистина тажно.

Што сѐ тренирате за да ја одржувате формата неопходна за искачување? 
– Зависно од физичкото здравје го менувам интензитетот на тренинг, но гледам да се одржам во форма. Оваа зима имам доста намалена физичка активност, можеби заради тоа што немам голем проект на повидок. Тешко ми е кога ги гледам сите мои пријатели како скијаат на планина, а јас свесно се дистанцирам со цел штедење на колената со кои имам сериозен проблем години наназад. Земам разни суплементи за превенција и надеж за подобрување на одредени состојби. Речиси 15 години интензивно се занимавам со високогорство, алпинизам, качување карпи и скијање на големи височини, па свесна сум дека ако сакам да продолжам со овие активности мора да бидам исклучително внимателна. Во спротивно, сметките ги плаќаме со сопственото здравје. 

Лесно ли е човек да ве насмее? Што ве прави среќна овие денови?
– Да бидам искрена, гледајќи назад во сопствените фотоархиви, на планина секојпат сум насмеана. Таму некако како душата да ми се смее... Дури и кога ми студи или кога сум уморна и гладна. Денес помалку се смеам, но сепак се смеам во добро друштво, добар филм, добар виц.

Какво детство имавте, ви недостасува ли да сте дете понекогаш? 
– Никако да пораснам. Постојано си размислувам на тоа, каде ќе живеам и што ќе работам кога ќе пораснам, иако одамна сум веќе порасната (се смее).

Со здрава и спортска нација, како што некогаш сме имале, несомнено дека ќе имаме посреќни и повеќе исполнети луѓе.

И покрај тоа што сум во фит форма, едвај се искачувам по скали – зошто? 
Овој феномен е вообичаен за многумина. При качувањето по скали,се активираат сосем други мускули во однос на оние коишто ги активирате додека трчате на кеј или вежбате во сала. „Качувањето по скали подразбира товар за срцето и белите дробови на начин на кој не сте навикнати“, објаснува д-р Мајкл Фолкс,кардиолог во клиниката „Кливленд“, САД. Тетивите и мускулите на задникот работат турбо за да ги изведуваат повторувањата и за да го балансираат телото. За да не влегувате во канцеларија со јазикот спружен до земја борејќи се за воздух, вклучете спринт (на интервали) и искачување по планина во вообичаената рутина за вежбање. 
 
Дали е штетно да ја искористам четката за заби на партнерот, само еднаш?
ДА! Подобро е да го прескокнете миењето, отколку да искористите туѓа четка за заби. Преку споделување на четката, партнерите истовремено разменуваат плунка, крв (во случај да дошло до крвавење на непцата при четкањето) и низа бактерии што живеат во устата, а се разликуваат од човек до човек. Ова значи дека и двајцата партнери се изложуваат на ризик од низа бактериски болести и болести коишто се пренесуваат преку крвотокот. Посигурна варијанта е да ги исчистите забите со крпа за бришење, отколку да ја попарите туѓата четка со врела вода. 
 
Дали бананата е добра ужина за пред тренинг?
И повеќе од добра, бананата е идеална! Не само што ќе ви даде инстант енергија, таа истовремено ќе го заштити срцето. Научниците од „УниверзитетотнаАлабама“,ниското ниво на калиум (висок процент од минералот е присутен во бананите) го поврзуваат со артериосклероза или задебелување, стврднување и губење на еластичноста на ѕидовите на артериите предизвикано од наслаги од калциум (и други отпадни материи). Несомнено, ваквата состојба го зголемува ризикот од срцеви заболувања. Затоа, понесете си банана во торбата за вежбање и дојдете до наплив на калиум пред да се испотите. 
 
Вистина ли е дека пцуењето е добро за здравјето?
Да, но сепак важи за крајно некултурно однесување што не смеете да си го дозволите во јавност. Сепак, многубројни студии покажале дека пцуењето, во ситуации коишто го наложуваат тоа, подразбира низа здравствени придобивки – зголемена толеранција на болка, помал стрес, подлабоко поврзување со луѓето. Зошто? При експлозијата на вулгарни зборови, се лачи адреналин што истовремено ќе ве отрпне и ќе делува стимулирачки. Ваквото влијание е толку силно, што професионалците коишто работат под притисок, а на кои им е строго забрането да пцујат (пилоти, хирурзи) покажуваат послаб перформанс. 

ЗА или ПРОТИВ: музика во канцеларија? 
Еве кога треба да стиснете „ON“,а кога „OFF“: истражувачите од Универзитетот „Радбауд“во Холандија, го проучувале ефектот на музиката врз способностите на кадарот да изнаоѓа решенија и врз способноста да генерира нови идеи. По сѐ изгледа, „среќната“ музика им помогнала на вработените да смислат низа креативни концепти, така што, кај нив поттикнала лачење на допамин. Да појасниме, под „среќна“ музика, истражувачите подразбираат класична музика. Истовремено, научниците дошле до заклучок дека вработените најбрзо и најлесно дошле до решение за одреден проблем, додека работеле во тишина. 
 
Има ли корист од зборувањето сами со себе?
Да, но само ако зборувате во трето лице еднина­. Студијата на „Државниотуниверзитет наМичиген“откри дека зборувањето со себе во трето лице ќе ви помогне да го контролирате емотивниот одговор на негативните емоции. Следејќи го протокот на крв во мозокот, истражувачите забележале помалку когнитивна активност кога индивидуата – да ја наречеме Ана – зборувала за своите негативни емоции во трето лице („зошто Ана е вознемирена?“) во однос на вообичаениот начин на себерефлексија („зошто сум толку вознемирена?“). Според нивните откритија, обраќањето кон себе во трето лице ви дозволува да им пријдете на проблемите од друг агол, небаре давате совет на пријател. Се согласуваме, чудно е, но науката тврди дека вреди. 
 
Знајте го ова...
Подмачкајте ја салатата со масло (1 супена лажица) и ќе апсорбирате двојно повеќе витамини, поточно Е и К.

Подаруваме 10 книги од едицијата  "за ментално здравје" на нашата facebook страница

Ваш Аптекар во соработка со издавачката куќа Ѓурѓа.

 

 

Насоки:

Like на нашата facebook страница Ваш Аптекар, споделете ја објавата и една од темите објавени од 19.02 до 03.03.2021 , во коментар означете - тагнете пријател/ка и напишете ја вашата омилена тема од последниот број 37 Ваш Аптекар.

 

Доколку има повеќе учесници кои ги исполнуваат условите, книгите ќе ги подариме на 03.03.2021 по случаен избор.


 

Ако човек истрае во чистотата на своите мисли, радоста ќе го следи како неговата сопствена сенка!
 
Можеби никогаш порано во историјата на цивилизираниот човек, примената на принципите на менталната хигиена во секој дел на индивидуалниот и заедничкиот живот, не била толку важна како денес. Трескавичното темпо на живот создава голема нервоза и напнатост. Здравото живеење на ова брзо време на глобално војување бара нервна и ментална рамнотежа и капацитет за прилагодување како никогаш порано. Откријте како да го зачувате и подобрите своето ментално здравје!

 
 

Во февруари подаруваме 
10 книги од едицијата за ментално здравјена нашата 
fb страница

 

За Нас

Ваш Аптекар, наменето да ги задоволи вашите потреби за квалитетни информации во врска со употребата на лековите и другите средства кои ги земате во аптеките. Ние се грижиме за вашето здравје и ќе ви обезбедиме интересни содржини кои директно ќе влијаат врз вашиот приод кон лекувањето и начинот на живот воопшто.

Следете не на Facebook

Newsletter

Внесете ја вашата е-пошта и навремено дознајте за сите новости и информации поврзани со Ваш Аптекар.